Advert

SALTANAT KAYIĞI

Mehmet Şevket ATALAY

19-11-2026 15:20

Saltanat kayıkları İstanbul’un fethiyle birlikte padişahların Haliç ve Boğaziçi gezintilerinde kadırga yerine kullanılmaya başlanmıştır.

Bu kayıkların büyüklüğü ve ihtişamı payitahtın hükmettiği topraklarla ters orantılı gelişmiş, imparatorluğun gücü küçüldükçe saltanat kayıklarının ihtişamı büyümüştür.

Kayıklarda görev alan kürekçilere hamlacı denirdi. Genellikle batı Karadeniz’de teknelerin inşa ettirildikleri yörelerden acemi ocağına alınanlar arasından seçilir ve özel eğitimlerden sonra Hamlacıbaşı ve Bostancıbaşı tarafından görevlendirilirlerdi.

Diğer görevliler gibi üç ayda bir dağıtılan ulufenin yanında esas kazançları padişahın verdiği ihsanlar ve atıyyelerdi. Bu hediye ve ihsanlar bazen o kadar büyük olurdu ki içlerinde Boğaziçi’nde yalı sahibi olanlar bile olmuştur.

Kayıkta kürekleri hamlacılar çekse de dümende hep Bostancıbaşı oturur, bu mevki padişahla baş başa sohbet olanağı sağladığından ona sarayda büyük bir siyasi güç kazandırırdı.

İmparatorluk güç kaybederken Boğaziçi’nde yeni sarayların yapılması saltanat kayıklarının daha çok kullanılmasına ve dolayısıyla Hamlacıların da diğer saray görevlilerinden daha çok mal mülk sahibi olmalarına yol açmıştır.

Tarih ders çıkarmak için iyi bir öğretmendir.

Nasrettin Hocanın “kazan” hikayesinden ders çıkaramayanlar ise bu günlerde ölen kazanlarına ağlıyorlar. Sizin kazanın ölmesinin sebebi yapılan saraylardır, benim güzel kardeşim.

Devletin düzeni yerle yeksan edilip yerine Cumhurbaşkanlığı sistemi diye gecekondu inşa edilince devlet düzeninin dışında bir saray bürokrasisi oluştu.

Bu bol ünvanlı danışman ordusu da saltanat kayığı Hamlacıları gibi konumlarına özgü ihsan ve atıyye peşine düştü. Sarayda değilse de yalılarda oturmak, ejder meyvesi yemek onlara ve sülalelerine yakışırdı. Sistem küçülüp ihsanlar azalınca ne yapsın garipler? Yıllarca kirada oturduktan sonra son model arabalara binmeye başlayıp ikinci hatta üçüncü hanımın masraflarını karşılamak kolay mı? Düzeni sürdürmek için öyle bir alafranga irtikap icat etmişler ki daha iyisini ancak feriştahı yapar.  

Kurdukları fon sistemini takdir etmemek elde değil. Önümüzdeki on yıllarda yüksek lisans derslerinde okutulacaktır “örnek vaka” olarak. Muhtemelen daha başka örneklerde vardır henüz gün yüzüne çıkmayan.

Sistem bu şekilde devam ettiği müddetçe yeni örneklerin olması da kaçınılmaz olup, başta olanların “kimlerin bu işlerin içinde olduğuna” şaşırmaları da azalacaktır. 

Yazıya kayıkla başladım öyle bitireyim.

Saltanat kayığına binmeleri nasip olanlar da bu coğrafyadaki diğer herkes gibi eninde sonunda imamın kayığına binecektir…

18 Kasım 2026 – M.ŞEVKET ATALAY

DİĞER YAZILARI FENERBAHÇE 01-01-1970 03:00 EGEMENLİK 01-01-1970 03:00 KÜLTÜRSÜZ TURİZM 01-01-1970 03:00 MÜZE YIKAN BAKAN 01-01-1970 03:00 İDEOLOJİK BİR YAZI 01-01-1970 03:00 PARTİ 01-01-1970 03:00 DEVLET 01-01-1970 03:00 ZALİM KRAL O 01-01-1970 03:00 CEKET UYMUYOR 01-01-1970 03:00 BARIŞ MİTİNGLERİ 01-01-1970 03:00 ÇEVRE İÇİN MALPRAKTİS 01-01-1970 03:00 KESTİRME YOL 01-01-1970 03:00 HEZÂRFEN 01-01-1970 03:00 SÜLFAT 01-01-1970 03:00 ERGENLİK 01-01-1970 03:00 GENÇLİK 01-01-1970 03:00 FUTBOL SADECE FUTBOL MU? 01-01-1970 03:00 HÜNKAR BEĞENDİ 01-01-1970 03:00 KADIKÖY'E CAMİ YAPILSIN MI? 01-01-1970 03:00 FARFARA 01-01-1970 03:00 DEV HAPİSHANE 01-01-1970 03:00 TEK PERDELİK TRAJİKOMEDİ 01-01-1970 03:00 TERCİH 01-01-1970 03:00 YENİ YILDA DA ÇÖZEMEYİZ 01-01-1970 03:00 BİLMECE BİLDİRMECE 01-01-1970 03:00 BİL-Mİ-YO-RUZ 01-01-1970 03:00 EĞİTİM ŞART 01-01-1970 03:00 BU DAVA BİTMEZ 01-01-1970 03:00 İKTİDAR TİCARETİ 01-01-1970 03:00 TAKSİM 01-01-1970 03:00 SAZA NİYE GELMEDİN? 01-01-1970 03:00 AMA 01-01-1970 03:00 UÇURUMUN KENARI 01-01-1970 03:00 DEPREM BAHANE 01-01-1970 03:00 Kânûn-ı Esâsî 01-01-1970 03:00 YALANDAN KİM ÖLMÜŞ? 01-01-1970 03:00 MEŞVERET MECLİSİ 01-01-1970 03:00 NÜFUSUMUZ- 2 01-01-1970 03:00 NÜFUSUMUZ 01-01-1970 03:00 SARIKLI DEMOKRASİ 01-01-1970 03:00 LOUVRE MÜZESİ YIKILIYOR MU? 01-01-1970 03:00 YURTTAŞLIK BİLGİSİ 01-01-1970 03:00 CEMAHİRİYE YA DA DEMOKRATİK KONFEDERALİZM 01-01-1970 03:00 AĞAÇ MODELİ 01-01-1970 03:00 MİRASYEDİ 01-01-1970 03:00 BAKLA 01-01-1970 03:00 KANUN 01-01-1970 03:00 KİM YIKAYACAK? 01-01-1970 03:00 ÜLKECE YAŞLANIYORUZ 01-01-1970 03:00 İSTANBUL'DA ÖLÜNMEZ 01-01-1970 03:00 RAHŞAN AFFI 01-01-1970 03:00 KANALİZASYON 01-01-1970 03:00 UYSA DA UYMASA DA 01-01-1970 03:00 ORGANİZE İŞLER 01-01-1970 03:00 NİYE ŞAŞIRIYORSUNUZ? 01-01-1970 03:00 JANDARMA 01-01-1970 03:00 163 01-01-1970 03:00 KAÇAN BALIK 01-01-1970 03:00 NEREDE ÖLECEKSİNİZ? 01-01-1970 03:00 DEPREM 01-01-1970 03:00 SESİNİ DUYAN VAR MI? 01-01-1970 03:00 KAYNAK 01-01-1970 03:00 TEDAVİ 01-01-1970 03:00 TEŞHİS 01-01-1970 03:00 FARKINDA MISINIZ? 01-01-1970 03:00 ÇOCUK 01-01-1970 03:00 İZMİR DE AYNI 01-01-1970 03:00 İSTİAP HADDİ 01-01-1970 03:00 YALOVALILAŞTIRAMADIKLARIMIZDANMISINIZ? 01-01-1970 03:00 KAÇ KİŞİYİZ? 01-01-1970 03:00 MAHALLİ İDARELER SEÇİMLERİNDE SEÇMEN SAYILARININ ANALİZİ 01-01-1970 03:00 EMEK 01-01-1970 03:00 ZÜRRİYET 01-01-1970 03:00 MATEMATİK DÜŞÜNDÜRÜYOR 01-01-1970 03:00 GÖÇ SÜRÜYOR 01-01-1970 03:00 KANAL İPTAL OLMADI 01-01-1970 03:00 İNDEPENDANTA KAZA MIYDI? 01-01-1970 03:00 İSTANBULLU OLMAK 01-01-1970 03:00 LATİNLER'DEN FARKLARI YOK 01-01-1970 03:00 YENİ YILDA DA SAVAŞA DEVAM 01-01-1970 03:00 DEPREME NASIL HAZIRLANIRIZ? 01-01-1970 03:00 YENİDEN 01-01-1970 03:00 GELENE DEĞİL GİDENE VERİN 01-01-1970 03:00 DEĞİŞMEZ 01-01-1970 03:00 FUTBOL VE 01-01-1970 03:00 RESMİ TÖRENLERE GİDİYORUZ 01-01-1970 03:00 KENTSEL BÖLÜŞÜM 01-01-1970 03:00 DEPREM GECE OLACAK 01-01-1970 03:00 ÜÇÜN BİRİ 01-01-1970 03:00 HANGİSİ ÖNCE YIKILACAK? 01-01-1970 03:00 HASEKİ 01-01-1970 03:00 MAHALLE MEMURU 01-01-1970 03:00 TEK İL 01-01-1970 03:00 İL SAYISI 01-01-1970 03:00 GRİ 01-01-1970 03:00 ÜST KİMLİK 01-01-1970 03:00 İHTİLAL LAZIM 01-01-1970 03:00 CEMAHİRİYE 01-01-1970 03:00 PAZARLAMA VE REKLAM 01-01-1970 03:00 ONLAR İÇİN DE 01-01-1970 03:00 CAN ÇIKSA DA 01-01-1970 03:00 SIFIR OY 01-01-1970 03:00 SİNEK (SEÇİM HİLESİ Mİ?) 01-01-1970 03:00 SAPLA SAMAN 01-01-1970 03:00 OY TERCİHİ 01-01-1970 03:00 İŞBAŞINDA 01-01-1970 03:00 BİLGİ TİCARETİ 01-01-1970 03:00 GÖÇ 01-01-1970 03:00 ASKIDA LİSTE 01-01-1970 03:00 ŞAKAYIK 01-01-1970 03:00 OYUM SOĞANA 01-01-1970 03:00 HESAPSIZLIK 01-01-1970 03:00 ÜCRETSİZ SEMİNER 01-01-1970 03:00 ANKARA YAŞADI 01-01-1970 03:00 CUMHURBAŞKANI KİM OLMALI? 01-01-1970 03:00 GEMİCİKLER NEREDE? 01-01-1970 03:00 VİZYONSUZLUK 01-01-1970 03:00 ROMAN GÜNÜ 01-01-1970 03:00 MAAŞTA EŞİTLİK 01-01-1970 03:00 KAVALALI MEHMET ALİ 01-01-1970 03:00 HUZURLU İNSANLAR ÜLKESİ 01-01-1970 03:00 ZAMANINDA 01-01-1970 03:00 TARİH BELİRLER 01-01-1970 03:00 VİZYON 01-01-1970 03:00 MODEL 01-01-1970 03:00 KUFALIK 01-01-1970 03:00 MERDİVEN ALTI 01-01-1970 03:00 TRİLYON 01-01-1970 03:00 UÇTU UÇTU 01-01-1970 03:00 BEŞİNCİ KOL 01-01-1970 03:00 KORKU 01-01-1970 03:00 OY, OY 01-01-1970 03:00 SIRASI 01-01-1970 03:00 SIRASI MI? 01-01-1970 03:00 KİM YAPIYOR? 01-01-1970 03:00 ÜSTÜNÜ ÖRTMEK 01-01-1970 03:00 ALÂARABİ 01-01-1970 03:00 KÜLTÜR VE ŞEHİRLİLEŞME 01-01-1970 03:00 KAZA 01-01-1970 03:00 DİREKT İLİŞKİ 01-01-1970 03:00 KAZ 01-01-1970 03:00