Kanun icra aracıdır. Müzik aracı olarak müziğin icrasında, hukuk aracı olarak devlet yönetim sisteminin icrasında kullanılır. Bir kelimenin kullanıldığı iki anlamda da benzer işlevselliğinin olması ise Türkçemizin gizli güzelliklerindendir.
Kanun kelimesinin kökeninin Yunancadan veya Arapçadan geldiği konusunda değişik görüşler olsa da tam sözlüksel anlamı olan "yasa" kelimesinin kökeni Türkçedir. Cengiz Han Türk boylarının yasalarını temel olarak almış ve "yasak" 'larını devlet yönetiminde sıkı şekilde uygulamıştır. Türk boylarında ve sonrasında kurdukları devletlerde yasaların yazılı olması esastı. Hanın buyruğu yazılır ve uygulanırdı. Osmanlı hanedanlığında da işler yazılı fermanla yürürdü.
Günümüzde de hukuk yazılı kurallar silsilesidir. Bir uygulamanın yürürlükte olması için yasal dayanağının Resmî Gazete’de yayınlanarak yürürlük tarihinin belirtilmesi gereklidir.
Girizgahın uzun olduğunun farkındayım ama devletin başındakilere bazen devletin nasıl işlediğini hatırlatmak gerekiyor. Zira öyle laflar ediliyor ki, sanki söyleyince hem kendilerince hem de taraftarlarınca hemen başlamış olarak kabul görüyor.
Sayın Cumhurbaşkanı 13 Ocak 2025 günü aile destekleri ve doğum yardımlarını yeniden düzenlediklerini, böylece kaba doğum hızını arttıracaklarını açıkladı. Cumhurbaşkanı’nın açıklamasına göre ilk çocuğa tek seferlik 5.000 TL, ikinci çocuğa her ay 1.500 TL, üçüncü ve sonraki çocuklara ise her ay 5.000 TL yardım verilecekmiş.
“Acaba yasal olarak durum nedir?” diye CİMER üzerinden Aile Bakanlığı’na sordum, 2015 yılında çıkan mevzuatın yürürlükte olduğunu doğum yardımlarının birinci çocuk için 300 TL, ikinci için 400 TL, üçüncü ve sonrakiler içinse 600 TL olarak tek seferlik uygulanmaya devam ettiğini bildirdiler.
Bu lafların üzerinden üç hafta geçti, yapılmış yasal bir düzenleme hala yok. Ülkemizde günde 2.500'den fazla çocuk doğuyor. Açıklama yapıldığından beri 50.000'den fazla bebek dünyaya geldi ülkemizde. İyi de bu çocuklar için ailelerine Cumhurbaşkanı’nın dediği gibi doğum yardımı nasıl yapılacak?
Oysa mevzuatımıza göre değişiklik yapma yetkisi 2018 yılında Cumhurbaşkanı’na verilmiş. Bir Cumhurbaşkanı Kararıyla dediklerini uygulanır hale getirmesi kendi yetkisinde.
Maliye Bakanı asgari ücreti dövizle değerlendirdiği için doğum yardımına çay simitle değil de döviz olarak bakarsak, 2015 yılında 120 USD civarında olan ilk çocuğa yardım 138 USD'ye çıkarılmış. Yıl sonuna varmadan on yıl önceki seviyesine iner, sonra da emekli maaşı gibi kenar süsü olur.
2015’te AKP iktidarında başlayan doğum yardımı işe yaradı mı diye amaç olarak hedeflenen rakamlara da bakalım mı? 2015 yılında %1,17 olan kaba doğum hızımız, 2023’te %1,11'e gerilemiş. AKP iktidarından önce 2001 yılında kaba doğum hızımız %2 idi. Neredeyse yarıya düşürmeyi başardılar.
Yapılacak doğum yardımı çocuklar beş yaşını bitirene kadar olacakmış. Diyelim ki bir aile bu yardımlara güvenip arka arkaya beş çocuk yaptı. Evlilik yardımını aylık geliri 60.000 TL'nin altında olanlara verdiğinize göre bu ailenin beş çocuğu büyütürken birikim yapma şansı var mı? Çocuklar küçük olduğuna göre anne de büyük olasılıkla çalışamayacak durumda. Doğum yardımı da bitince bu aile beş çocuk ve asgari ücretle nasıl yaşayacak?
Hesapsız kitapsız ve en önemlisi yasasız açıklamalarla ülke yönetilemez.
Kanun çıkarmayı beceremiyorsunuz, bari kanun enstrümanı çalın diyeceğim ama üzerinde fare dolaşsa müzikal ses çıkan o araçtan akortlu bir ses çıkarmayı bile beceremezsiniz...
05 Şubat 2025 - M. Şevket Atalay