Cumhuriyetimiz yüz yaşını tamamladığı bu günlerde iktidar yaklaşan seçim öncesi 2022 yılında 254,2 milyar USD'lik ihracat yaptığımızı, bunun da cumhuriyet tarihimizin rekoru olduğunu söylüyor. Doğrudur, cumhuriyet tarihimiz boyunca en çok ihracat 2022'de yapılmıştır.
Bütün reklam panolarını bu bilgiyle donattığına göre, AKP iktidarı ihracat rakamlarını da seçim için ticaret metası olarak kullanma eğiliminde.
İhracatla ilgili rekor bilgisi doğru olmasına doğrudur da, başarı mıdır, değil midir, kıyas etmek lazım. Dış ticaret verilerinin ticareti yapılacaksa ithalatı dışarıda bırakmaz olmaz. Sadece ihracat rakamlarını değil, ithalat rakamlarını da birlikte değerlendirip dış ticaret açığının ne kadar olduğunu da irdelemek gerekir. Bay ekonomistinde iyi bileceği gibi dövizin fiyatını birazda dış ticaret açığı arttırır.
Dış ticaret rakamlarında başarıyı arıyorsak mukayese etmek için Cumhuriyetten bugüne ihracat, ithalat ve dış ticaret açığını yirmişer yıllık bölümlere ayırıp kıyaslayabiliriz.
Kıyaslamaya başlarken AKP'ye övünülecek bir bilgi vereyim. Cumhuriyet tarihimizde yapılan 3,207 trilyon USD'lik toplam ihracatımızın tam %87,7 'si AKP iktidarında gerçekleşmiştir.
Lakin, dış ticaret açığının % 83,5'i de yine onlara nasip olmuş ve iktidarları süresince 1,250 trilyon USD dış ticaret açığı verilmiş, döviz fiyatı da haliyle 13 kat artmıştır.
AKP iktidarı süresince yapılan ihracat, önceki yirmi yıllık süredeki ihracatın 7,89 katıdır. Ancak 1983-2002 dönemi ihracatı, 1963-1982 dönemi ihracatının 11,38 kat fazlasıdır. Görülüyor ki, AKP iktidarı boyunca yapılan ihracat artışında övünülecek bir durum yok. Kendilerinden önceki koalisyonlar dönemi, ihracat artışında çok daha başarılıymış.
Dış ticarette öncelikli bakılması gereken rakam ihracatın ithalatı karşılama oranıdır. AKP'li dönemde cumhuriyet tarihinin ortalamasına yakın gerçekleşen bu oran önceki döneme göre cüzi iyileşme içermektedir.
Dönemsel bakıldığında ise Cumhuriyetimizin ilk yirmi yılında ihracatın ithalatın neredeyse tamamını karşıladığı dikkate değer bir başarı olarak nitelendirilmelidir. 1930-1946 arasında (1938 hariç<%96,7>) her yıl ihracatımız, ithalatımızdan fazla olmuştur.
AKP'nin rekor ihracat yapmakla övündüğü 2022 yılında, nüfusu yaklaşık bizim kadar olan Almanya 1,650 trilyon USD civarında ihracat gerçekleştirmiş (6,5 katımız), geçen yıl biz 109 milyar USD dış ticaret açığı verirken onlar 100 milyar USD civarında fazla oluşturmuştur. Hiç "doğal gazı petrolü ithal ediyoruz, o yüzden cari açığımız var" deme güzel kardeşim. Bizi kıskanıyor dediğiniz Almanya'da doğal gazı petrolü ithal ediyor.
Övünürken rakam kullanacaksanız biraz düşünmekte yarar var. Bilginin ticareti kolay değildir. Meta olarak kullanmaya kalktığınızda sonucundan memnun olmayabilirsiniz. Dış ticaret rakamları kabak gibi ortada. Kıyaslandığında zararlı çıkıyorsunuz.
05.04.2023 - M. Şevket Atalay