Antalya'da yapılmakta olan zirve, birçok ülkenin temsilcilerini ağırlıyor. Toplantılarda küresel iklim riskleri ve yapılması gerekenler konuşuluyor. Ancak uygulamaların nasıl olacağını zaman gösterecek. Dünya ülkeleri birbirini boğazlama derdine düşmüşken bazı şeyler hep menfaat çerçevesinde değerlendirilmiş. Önümüzdeki yüzyılda su ve gıda savaşlarının yaşanabileceği bir gerçek. Bu bağlamda yapılan her forum, ileriye dönük bir garanti veremeyebilir. İnsan kıyımlarını bile gerçekleştiren ülkeler, doğayı bugüne kadar ne kadar düşündüler ki ileride düşünsünler?
Dünyada ve ülkemizde kuraklık tehdidi vahim boyutlara ulaşıyor ve giderek artıyor. Uzmanlar, alınması gereken önlemler konusunda sürekli uyarılarda bulunuyor.
BM raporlarında, 2025 yılında yaklaşık 1,8 milyar insanın kuraklık ve su kıtlığı yaşanan bölgelerde yaşayacağı öngörülüyordu. Bu da kuraklığın sonucunda kıtlık ve açlık tehlikesinin çok vahim boyutlara ulaşabileceği anlamına geliyor.
Açıklanan raporlarda, dünyada 4 milyar hektardan fazla arazinin çölleşme tehdidi altında olduğu da vurgulanıyor.
AB ise Yeşil Mutabakat planıyla 2030 yılına kadar tarım alanlarında pestisit kullanımını yüzde 50, gübre kullanımını yüzde 20, antibakteriyel kullanımını ise yüzde 50 oranında azaltmayı hedefliyor.
Yurdumuzdaki duruma bakarsak ülkemizdeki temiz su kaynaklarının yüzde 73'ünün tarımsal alanlarda kullanıldığı belirtiliyor. Bu oranın dünya genelinde yüzde 70 civarında olduğu ifade ediliyor. Doğru sulama sistemleriyle yüzde 50 oranında su tasarrufu sağlanabileceği açıklanıyor.
Tarım ve Orman Bakanlığının yer altı barajı projelerinin bulunduğu, yer altında su depolama alanlarının oluşturulabileceği ve yağışların yoğun olduğu dönemlerde bu suların depolanabileceği konuşuluyor.
Su tüketiminin fazla olduğu alanlarda, özellikle yoğun sulama gerektiren çim ekimi ve yüzme havuzlarındaki su tüketimi konusunda önleyici tedbirlerin alınması gerekiyor. Kuraklığın kıtlığa neden olacak boyutlara ulaşmaması için azami su tasarrufu sağlayacak uygulamaların hayata geçirilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Ülkemizdeki tarım alanlarının yüzde 67'sinde vahşi sulama, yüzde 33'ünde ise basınçlı sulama yöntemlerinin kullanıldığı; basınçlı sulamanın yüzde 14'ünün damla sulama, yüzde 19'unun ise yağmurlama sistemiyle yapıldığı belirtiliyor.
Bu durumda, doğru ve bilinçli sulama sistemlerinin belirlenmesiyle azami su tasarrufu sağlanması ve kurak bölgelerde fazla su istemeyen ürünlerin yetiştirilmesi öneriliyor. Ayrıca su ekosistemlerinin korunmasının şart olduğu ifade ediliyor.
Kuraklığa karşı hassas tarım uygulamalarının yaygınlaştırılması, ülke çapında su seferberliği başlatılması, su döngüsüne ilişkin verilerin iyileştirilmesi, çölleşmeye karşı tarımda sorumlu üretim ve tüketimin yaygınlaştırılması, su ihtiyacı yüksek ürünlerin su kaynakları kısıtlı bölgelerde yetiştirilmemesi gerektiği açıklanıyor.
Uzmanlar, döngüsel bir ekonominin hassas tarım uygulamalarıyla mümkün olabileceğinin altını çiziyor.
Bazı yağışların sellere dönüşmesi ise kuraklığı önlemek açısından yetersiz kalıyor. Hatta bu yağışların zararları çok daha fazla olabiliyor. Yeşil alanların ve ormanların giderek azalması, ranta kurban edilmesi ve doğal dengenin bozulması nedeniyle kuraklığın giderek şiddetlenmesi kaçınılmaz hâle geliyor. Daha fazla orman ve yeşil alan oluşturulması için çalışmalar yapılması şart.
Artık evlerde, tarımda ve sanayide, kısacası her alanda suyu azami ölçüde tasarruflu kullanmak gerekiyor.
Su ekosistemlerinin korunmasının şart olduğu günümüzde, kuraklık ve kıtlık yaşanmaması için el birliğiyle hareket edilmesi gerekiyor. Uzmanların önerileri doğrultusunda suyun tasarruflu kullanılması ve hassas tarım modellerinin uygulanması kaçınılmaz hâle geliyor.
Uzmanlar ayrıca, kış aylarında yoğun yağışlarla oluşan suların biriktirilerek "su hasadı" yöntemiyle depolanmasının doğru olacağını belirtiyor.
Yer altına yapılacak barajların maliyetlerinin çok yüksek olabileceği düşünülürse başka alternatiflerin de çok yönlü araştırılması gerekiyor. Ülkemizin şartlarına en uygun sistemlerle suyun kullanılması ve kuraklık tehlikesine karşı mücadelenin toplumsal boyutta yürütülmesi önem taşıyor.
Bazı ülkelerde deniz suyunun arıtılarak tarımsal amaçlı sulamada kullanıldığını duymuştuk. Bilim insanlarının bu konuda yaptığı çalışmalar ve su kıtlığı yaşayan ülkelerde geliştirilen uygulamalar sayesinde deniz suyunun arıtılarak tarımsal sulamada kullanılabildiğini biliyoruz. Bu sistemlerin de ayrıntılı biçimde araştırılması ve ülkemizde uygulanabilir olup olmadığının değerlendirilmesi gerekiyor.
Kuraklık ve su kıtlığı vahim boyutlara ulaşırken çok daha dikkatli olmakta yarar var.
