Ramazan Bayramı, 19 Mart’ta “yarım gün ‘Arife günü’ ile başlayacak” ve 22 Mart Perşembe günü sona erecek.
Ramazan / Şeker Bayramı için ansiklopedilerde şu ifadeler yer alır:
Ramazan Bayramı, Hicretin ikinci yılından sonra kutlanmaya başlandı.
Hicret: Hazreti Muhammed ve Müslümanların, Mekkeli müşriklerin baskı ve şiddetinden kurtulmak için Mekke’den Medine’ye göç etmeleridir. İslam’ın yerleşme ve yayılma ortamında dönüm noktası sayılan bu olay, 16 Temmuz 622 tarihinde gerçekleşti.
Ve de… “Hicri Takvim’in başlangıcı ve ilk İslam devletinin (Medine Sözleşmesi) temeli olarak kabul edilir.”
İslam âleminde oruç tutma ayı olan Ramazan ayının ardından, Hicrî takvime göre onuncu ay olan Şevval ayının ilk gününden itibaren “üç gün boyunca kutlanan” dinî bir bayramdır.
Bu bayramda yapılması gereken tüm törenler ve ibadetler Muhammed tarafından düzenlendi. İlk Ramazan Bayramı ile ilgili işlemler de onun tarafından yapıldı.
Bayramdan bir önceki gün Ramazan ayının son günü olan arifedir.
Ramazan Bayramı: Bayram “Ramazan ayının sonunda kutlandığı için” bu isimle anılır.
Hicri takvim bir ay takvimi olduğu için yıllar güneş temelli milat takvimden 11-12 gün kısadır. Bu nedenle Ramazan Bayramı her sene bir önceki seneden 11-12 gün daha erken kutlanır. Yaklaşık olarak her 33 senede bir Ramazan Bayramı aynı günlere tekabül eder.
Ramazan kelimesi Arapça bir sözcük olan ‘ramaḍ (kuru sıcak)’ kökünden gelir. Bunun nedeni muhtemelen “Ramazan orucu ibadeti ilk uygulanmaya başlandığında” yaz aylarına tekabül etmesidir.
Şeker Bayramı: Bayramın Osmanlı dönemindeki adı olan "Iyd-ı Fıtır" isminden Türkçeleştirilmiştir. Iyd bayram demektir. "Oruç açma" anlamına gelen Fıtır ise "fıtır sadakası" ya da "fitre" olarak bilinen ve zengin Müslümanların bayram sonrasına bırakmamak şartıyla yoksullara vermesi vacip olan sadakadır. "Şükür sadakası" olarak da bilinir. Bir iddiaya göre bu "şükür" kelimesi zamanla "şeker"e dönüşmüştür. Bir başka iddiaya göre ise, Şeker Bayramı adı Ramazan Bayramı’na hurma ve şekerleme yiyerek başlama geleneğine dayanır.
Ad tartışması…
Ramazan Bayramı ve Şeker Bayramı adlandırmaları Türkiye'de zamanla politik zemine de kaymış bir tartışma konusu olmuştur. Ramazan Bayramı adını savunanlar bayramın dini kaynağı ve özünden uzaklaşma olduğu gerekçesiyle Şeker Bayramı adını tercih etmezler. Şeker Bayramı adını savunanlar ise, bu ismin iddia edildiği gibi Cumhuriyet döneminde dayatılarak değil, Osmanlı döneminde başlayarak ve tarihî adlardan evrilerek (Değişim ve Dönüşüm) günümüze geldiğini ve aksine bunu tersine çevirmeye çalışmanın dayatma olduğunu söylerler.
Tarihçe…
Ramazan veya Şeker Bayramı hicretin ikinci yılından sonra kutlanmaya başlandı. Bu bayramda yapılması gereken tüm törenlerin ve ibadetlerin hepsi Hazreti Muhammed tarafından düzenlendi. İlk Ramazan Bayramı ile ilgili işlemler de onun tarafından yapıldı.
Ramazan veya Şeker Bayramı Ramazan ayı boyunca tutulması farz kılınan orucun da sonunu ifade eder. Ramazan Bayramının ilk günü aynı zamanda Şevval ayının birinci günüdür ve o günde oruç tutulmaz.
Ramazan Bayramının ilk gününde camilerde bayram namazı kılınır. Bayram namazını genellikle erkekler kılar. Bayram namazından sonra ise hutbe okunur. Bayram boyunca Müslümanlar eş, dost ve akraba ziyaretleriyle birbirlerinin bayramını kutlarlar. Bu ziyaretler esnasında genellikle kolonya, tatlı ve şekerlemeler ikram edilir.
Bayramda bakımlı ve temiz olmak âdettendir. Herkes en yeni kıyafetlerini giymeye çalışır. Ramazan Bayramı’nda çocuklara ailelerin bütçesi elverdiğince yeni kıyafetler alınır. Bazı büyükler ellerini öpen çocuklara hediye veya harçlık verirler. Çocuklar ufak gruplar hâlinde kapı kapı dolaşarak şekerleme toplarlar.