Salı günü Çanakkale şehitlerini andık.
Çanakkale savaşları, Türk’ün bir destanını daha tarihe yazdırmıştır.
Yıl 1915… Birinci Dünya Savaşı… Daha sonra “başbakan da olacak” Winston Churchill Birleşik Krallık (İngiltere)’ın Deniz Kuvvetleri Bakanıdır.
Batı Cephesi’ndeki tıkanıklığı Çanakkale’ye donanmayı göndererek açmak için” denizden İstanbul’a ulaşmak ve “Almanya’nın müttefiki Osmanlı İmparatorluğu’nu saf dışı bırakmak” istemiştir.
Ne var ki, İngilizler, Avrupa’nın en güçlü donanmalarından birine sahip oldukları hâlde, Çanakkale’ Boğazı’nda tarihi bir yenilgiye uğramıştır.
Churchill Avam Kamarası’nda “mağlubiyeti” anlatırken “Anlamıyor musunuz? Biz Çanakkale’de Allah’la savaştık tabi ki de yenilecektik” demiş, ama bu sözleri onu kurtaramamış, Deniz Kuvvetleri Bakanlığı’ndan alınmıştır.
Türk Tarih Kurumu’na göre, Çanakkale savaşlarında verilen şehit sayısı 55.127’dir. Milli Savunma Bakanlığı’nın şehit bilgisi veri tabanında ise, “Çanakkale savaşlarında şehit olan kayıtlı askerlerin toplam sayısının 49.536 olduğu” görülüyor. Savaşta sadece Bursa ili bile 2719 şehit vermiştir.
Çanakkale Savaşları, 1. Dünya Tarihi’nin seyrini değiştiren cephelerden biri olarak tarihe geçmiştir.
İngiliz donanmasının bombalaması ile başlayan ve Yeni Zelanda ve İngiliz kara birlikleri ile Avusturalya’nın Anzak kara birliklerinin beraber yaptığı çıkarma, başta Mustafa Kemal’in yönettiği Conk Bayırı savaşı olmak üzere, günlerce süren muharebelerde binlerce şehit verilerek önlenmiştir.
Dünya Savaşı’nın seyrini değiştiren önemli cephelerinden biri olan Çanakkale savaşları, Sosyal medyada “savaşla ilgili bilgiler ve verilen anekdotlar kaynak belirtilmeden veya mübalağa edilerek” aktarılabiliyor.
Milli Savunma Bakanlığı’nın Veri Tabanında 49.536 Şehit kayıtlı. Çanakkale Savaşı’yla ilgili olarak şehit sayısı konusunda da bazı abartılı sayılar görüyoruz. Sosyal medyada “250 bin şehit verildiğine dair” açıklamalar ve paylaşımlara rastlamak mümkün. Ancak yaygın görünün aksine, Milli Savunma Bakanlığı kaynaklarında ve akademik çalışmalarda Çanakkale savaşlarında yaklaşık 57 bin şehit verildiği yönünde.
Bakanlığın verilerine göre Çanakkale cephesinin de içinde bulunduğu 1. Dünya Savaşı’nda kayıtlardaki toplam şehit sayısı 90.130.
Ortaya çıkan bu farkın sebebi ise askeri kayıtlardaki “zayiat” kavramının yanlış yorumlanmasıyla ilgili. Askeri kaynaklarda “zayiat” görev esnasında ölen, hastalık nedeni ile ölen, yaralanmalar yüzünden görev dışı kalan, psikolojik olarak travma geçiren, savaşta esir düşen, herhangi bir nedenden kaybolan personeli tanımlıyor. Toplam zayiat tam olarak bilinmemekle birlikte Türk Tarih Kurumu’nun kaynaklarında toplam zayiatın 186.869; İsmet Görgülü’nün çalışmasında ise toplam zayiatın 252.000 olduğu aktarılmış. Türk Tarih Kurumu kaynaklarında şehit sayısı 55.127 olarak verilirken, İsmet Görgülü’nün çalışmasında 57.000 olarak verilmiş.
Rahmetli Babam, Çanakkale’de Jandarma alayının komutanlığı yapmıştı. Eşim de bir bankanın ikinci müdürlüğünü yaptı.
O yıllarda çok gittim geldim, Çanakkale’ye
“Çanakkale içinde aynalı çarşı / Ana ben gidiyorum düşmana karşı... / Ah gençliğim eyvah...” türküsüyle tanınan ve şimdi müze olan Aynalı Çarşı’yı da gezdim, defalarca…
Hayatımın çok büyük bölümü 3 büyük şehirde geçti. Bana “Bundan sonra Anadolu’da büyük şehirlerin dışında yaşayacaksın. 3 şehir seç deseler; “Bandırma – Çanakkale – Van” derim.
O şehirlerin özlemi ile yaşıyorum, İzmir’de…