Advert

Son Buzul Çağı

Prof. Dr. Ali Nezihi BİLGE

27-04-2023 17:05

Yaklaşmakta olan yaz sıcaklarının öncesinde dünyamızın dengesini değiştiren küresel ısınma olayına farklı bir açıdan bakmamızda gerekmektedir. Daha önce de belirttiğim gibi bu yaz sıcak olacak ama yine sık sık dalgalanmalar olabilecektir. Yani bir gün çok sıcak arkasından fırtına, sağanak ve hatta dolu yağmasını beklemeliyiz. Bütün bunlar değişen küresel ısınma ve ekolojinin doğal sonuçlarıdır. Aslında bugünleri daha iyi anlayabilmek için buzul çağının etkisini irdelememiz gerekmektedir.

Son Buzul Çağı'nda Dünya'nın yaklaşık 26 milyon kilometrekaresi buzla kaplanmıştı. Bu süre zarfında güneyindeki bölgelerin çoğunda olduğu gibi İzlanda’dan Britanya Adaları'na kadar tamamen buzla kaplanmıştı.

Buna ek olarak kuzey Avrupa’nın güneyinde Almanya ve Polonya’ya kadar buzla örtülmüştü. Kuzey Amerika'da ise tüm Kanada ve Amerika Birleşik Devletleri Missouri ve Ohio Nehirleri ‘ne kadar buz tabakaları altında kalmıştı.

Güney Yarımkürede ise Şili'yi, Arjantin'i ve Afrika'nın çoğunu içine alan Patagonya Buz Levhaları ile tamamen buzlanmıştır.

Son Buzul Çağı Buz tabakaları ve dağ buzulları Dünya'nın büyük kısmını kapladığından Dünya'daki çeşitli buzullara bazı yerel isimler verilmiştir. Kuzey Amerika Rocky Dağları'ndaki buzullar, Grönland’ın kendisi, İngiliz Adaları, Kuzey Avrupa'daki ve İskandinavya'daki bölgeler ve de Antarktika bunlar arasında sayılabilecek bazılarıdır.

Son Buzul Çağı'nın Kuzey Amerika ve Avrupa ​​buz tabakaları, yağışların artmasıyla (çoğunlukla kar) başlayan uzun süreli soğuk bir dönemden sonra oluşmaya başlamıştı. Buz tabakaları oluşmaya başladığında kıtalar kendi hava kütlelerini yaratarak alışılmış hava modellerini değiştirmişlerdir. Gelişen yeni hava desenleri çeşitli bölgelerde soğuk buzul dönemlerinin başlamasına neden olmuştur.

Dünya'nın daha ılık kısımları (çoğu daha serin ama daha kuru hale geldiğinden) buzullaşma nedeniyle iklimde ciddi bir değişim yaşamıştır. Örneğin, Batı Afrika'daki yağmur ormanları, yağışsızlıktan ötürü yerini tropik çayırlara bırakmıştır.

Aynı zamanda çoğu çöl kurudukça genişlemiştir. Güneybatı Amerika, Afganistan ve İran  bu kuralın istisnalarıdır, zira hava akımı düzenlerindeki değişim yağışlı yerler olmalarını sağlamıştır.

Son Buzul Çağı geliştikçe, Dünya kıtalarını kaplayan buz tabakalarında daha fazla su depolanmış ve Dünya'daki deniz seviyesi düşmüştür. Deniz seviyeleri 1000 yılda yaklaşık 50 metre azalmıştır. Bu seviyeler, buz tabakaları buzul periyodunun sonuna doğru erimeye başlayana dek değişmemiştir

Ama şimdi durum farklı olmaya başlamıştır.

Dünya'daki son buzul çağı boyunca iklimde yaşanan değişimler bitki örtüsü düzenlerini buz tabakalarının oluşumundan önceki hallerine kıyasla değiştirmiştir. Ancak buzullaşma sırasında mevcut olan bitki örtüsü türleri bugün görülenlere benzerdir. Çoğu ağaçlar, yosunlar, çiçekli bitkiler, böcekler, kuşlar, kabuklu yumuşakçalar ve memeliler hayatta kalan canlılara örnek verilebilir. Floranın yanında fauna da fazla değişmemiştir.

Son buzul döneminde yaşadığı açıkça bilinen bazı memelilerin ise nesilleri tamamen tükenmiştir.

Son buzul çağı yaklaşık 12.500 yıl önce sona ermesine rağmen bu iklimin kalıntıları hala bugün bile Dünya'da yaygındır. Örneğin, Kuzey Amerika'nın Büyük Havza bölgesinde artan yağış, normalde kuru bir alanda muazzam göller yarattı. Varlığı 27.000 yıl önceye ulaştığı düşünülen Bonneville Gölü günümüzdeki Utah'ın çoğunu kaplıyordu. Dünya'nın en büyük tuz deposuna sahip olan Büyük Tuz Gölü, bugün Bonneville Gölü'nün kalan en büyük kısmıdır ve Salt Lake City şehri çevresindeki dağlarda gölün eski kıyı şeridi görülmektedir.

Dünya genelinde, hareketli buzulların ve buz tabakalarının muazzam gücüyle oluşmuş çeşitli yer şekilleri mevcuttur. Örneğin bugün Kanada'nın Manitoba bölgesinde sayısız küçük göl bulunmaktadır. Bunlar, hareketli buz tabakasının toprağı oymasıyla oluşmuştur. Buz tabakaları zamanla eriyince “kettle göl” denilen araziler meydana gelmiştir.

Bugün Dünya'da hala mevcut olan birçok buzulun varlığı son Buzul Çağı'nın en bilinen kalıntılarıdır. Antarktika ve Grönland Buzul Çağı'nın en büyük kalıntılarıdır ve diğer bazı buz kalıntıları Kanada, Alaska, Kaliforniya, Asya ve Yeni Zelanda'da bulunmaktadır. En etkileyici olanıysa, Güney Amerika'nın And Dağları ve Afrika'daki Kilimanjaro Dağı gibi ekvator bölgelerinin hala buz devri kalıntılarına sahip olmasıdır.

Bununla birlikte, Dünya'daki buzulların çoğu son yıllarda önemli bir erime dönemine girdi. Bu geri çekilme ya da erime, Dünya'nın iklimindeki yeni değişimi anlatıyor. Bu değişim Dünya'nın 4,6 milyar yıllık tarihi boyunca tekrar tekrar olmuş ve gelecekte de olacak bir döngüdür.

İçinde bulunduğumuz yıllarda buzulların erime sezonu alışılmışın dışında olmaktadır. Büyük buzul kayıpları yıllardır değişmeyen deniz seviyelerini etkilemeye ve gerekli uyarıları yapmaya başlamıştır.

DİĞER YAZILARI EL NİNO 01-01-1970 03:00 Fosil Yakıtların İklim Krizindeki Rolü 01-01-1970 03:00 Doğa Geri Dönüyor mu? 01-01-1970 03:00 KÜRESEL ISINMA VE TÜRKİYE SADECE BİR İKLİM DEĞİŞİMİ DEĞİL, BİR YAŞAM BİÇİMİ 01-01-1970 03:00 Radyasyonsuz Bir Hayal mi, Gerçekçi Bir Enerji Geleceği mi? 01-01-1970 03:00 Sonsuz Güneş mi, Kontrol Edilebilir Çekirdek mi? Enerji Geleceğinin İki Yüzü 01-01-1970 03:00 SICAKLIKLAR TAVAN YAPACAK 01-01-1970 03:00 Biyoyakıt ve Biyoenerji: Geleceğin Yeşil Enerji Kaynağı 01-01-1970 03:00 AKKUYU NÜKLEER GÜÇ SANTRALI 01-01-1970 03:00 YAPAY ZEKA VE KÜRESEL ISINMA 01-01-1970 03:00 FIRTINA, SEL, KAR VE BUZ 01-01-1970 03:00 NEREDE KALMIŞTIK? 01-01-1970 03:00 Radyasyonsuz bir hayat mümkün mü? 01-01-1970 03:00 BUZULLAR ERİYOR SU KRİZİ DERİNLEŞİYOR! 01-01-1970 03:00 ANTARKTİKA'NIN SIRRI 01-01-1970 03:00 Küresel Isınma 2025 01-01-1970 03:00 2025'te Hayatımıza Girecek Yenilikler 01-01-1970 03:00 Yaşam Kalitesi 01-01-1970 03:00 RADYASYON, ÇEVRE VE İNSAN 01-01-1970 03:00 Cep Telefonu Zararlı mı? 01-01-1970 03:00 KÜRESEL SICAKLIK 01-01-1970 03:00 COP29 01-01-1970 03:00 OKYANUSLARIN ISINMASI VE KİRLENMESİ 01-01-1970 03:00 ‘Kıyamet Buzulu' hızla eriyor 01-01-1970 03:00 2040 YILINDA BİZİ NE BEKLİYOR? 01-01-1970 03:00 MEGA TSUNAMİ 01-01-1970 03:00 ATLAS OKYANUSU NEDEN REKOR BİR HIZLA SOĞUYOR! 01-01-1970 03:00 HAVACILIK SEKTÖRÜ ve KÜRESEL ISINMA 01-01-1970 03:00 YAPAY ZEKÂ İKLİM KRİZİNE ÇÖZÜM ÜRETEBİLİR Mİ? 01-01-1970 03:00 DÜNYA ATEŞ ÇEMBERİNDE 01-01-1970 03:00 KÜRESEL ISINMA: AŞIRI SICAKLIK 01-01-1970 03:00 Sibirya Buzulları 01-01-1970 03:00 Arktik Zombi Virüsü 01-01-1970 03:00 İKLİM KRİZİ 01-01-1970 03:00 2024 01-01-1970 03:00 Buzullar Erirse Ne Olur? 01-01-1970 03:00 KÜRESEL ISINMA MI? KÜRESEL SOĞUMA MI? 01-01-1970 03:00 SİBİRYA SOĞUKLARI 01-01-1970 03:00 100. YIL 01-01-1970 03:00 Sinsi Afet 01-01-1970 03:00 SEL FELAKETLERİNİN SEBEBİ KURAKLIK MI? 01-01-1970 03:00 KÜRESEL ISINMADAN KAYNAMAYA 01-01-1970 03:00 Akbelen Ormanı ve Küresel Isınma 01-01-1970 03:00 SICAKLAR NE ZAMAN BİTECEK? 01-01-1970 03:00 KAVRULUYORUZ 01-01-1970 03:00 İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE TÜRKİYE 01-01-1970 03:00 Yazlar Nasıl Olacak? 01-01-1970 03:00 El Nino’nun iklimi etkilemesi 01-01-1970 03:00 KÜRESEL ISINMA VE ARKTİK YANGINLARI 01-01-1970 03:00 NE YAPMALIYIZ? 01-01-1970 03:00 GELECEK BEŞ YIL 01-01-1970 03:00 YAZ AYLARI ÇOK SICAK OLACAK 01-01-1970 03:00 TEHLİKE ÇANLARI MI ÇALIYOR? Küresel Isınma ve Ekolojik Etkileri 01-01-1970 03:00 EGE’DE ÇÖL TOZLARI 01-01-1970 03:00 KURAKLIK 01-01-1970 03:00 DOĞAL DEĞİL YAPAY AFET 01-01-1970 03:00 DEPREM 01-01-1970 03:00 Küresel Isınma Dünya’yı ve Bizleri Etkilemekte 01-01-1970 03:00 Ya Şimdi ya da Hiç 01-01-1970 03:00 Buzullar Dünya için önemli mi? 01-01-1970 03:00 NASIL BİR YENİ YIL? 01-01-1970 03:00 Küresel Sıcaklıkların Dalgalanması Açıklanamıyor? 01-01-1970 03:00 KÜRESEL ISINMA KIYAMETİ 01-01-1970 03:00 KÜRESEL ISINMA, KURAKLIK VE SUSUZLUK 01-01-1970 03:00 HİMALAYA BUZULLARI ERİYOR, PAKİSTAN SELLERE TESLİM 01-01-1970 03:00 KIYAMET BUZULU 01-01-1970 03:00 Dinozorlar Antarktika'da gezerken kıta nasıldı? 01-01-1970 03:00 TEHLİKELİ SICAKLIK 01-01-1970 03:00 DUYARLI BİR ÇEVRE BİLİNCİ 01-01-1970 03:00 Küresel ısınma ile canlılar üzerinde neler oluyor? (Sıcak ve soğuk) 01-01-1970 03:00