Değerli okurlarım,
Hepimizin son zamanlarda günlük yaşamımıza giren Yapay Zekâ her konuda bize yardımcı olmaya çalışmaktadır. Peki son zamanlarda bizleri sıkıntıya sokan küresel ısınma konusunda nasıl yardımcı olacaktır.
Yapay zekâ iklim modellerini daha hassas hale getirebilir, enerji tüketimini optimize edebilir ya da karbon ayak izini gerçek zamanlı ölçümleyip raporlayabilir. Böylece, karar vericiler daha iyi stratejiler geliştirebilir, sürdürülebilirlik politikalarını yapay zekânın öngörüleriyle destekleyebilir.
Öncelikle yapay zekânın potansiyeli inanılmayacak boyutlara ulaşmaktadır. Bu kapsamlı ilerleyiş küresel ısınmayla kesiştiği zaman pratikte uygulamalar ve doğruluk payı oldukça yüksek olan modellemeler artmaktadır.
Örneğin yapay zekâ kullanılarak enerji şebekelerindeki kayıplar tespit edilebilir ve enerji üretimi daha verimli hale getirilebilir. Ya da yapay zekâ ile tarımda kullanılan kaynakların analiz edilmesi sayesinde, daha az su ve enerjiyle daha sürdürülebilir tarım yapılabilir. Bu tür somut örnekler, yapay zekânın iklim değişikliğiyle mücadeledeki rolünü çok net anlatmaktadır.
Örneğin Google'ın yapay zekâ destekli enerji yönetim sistemi, büyük veri analizi sayesinde enerji tüketimini optimize edebilmekte ve yenilenebilir kaynaklardan maksimum faydanın nasıl sağlanabileceği açıkça belirtmektedir Benzer şekilde, IBM'in Watson platformu da tarımda su tüketimini azaltmak için hava durumu, toprak nemi gibi verileri analiz ederek çiftçilere rehberlik etmektedir. Bu tür örneklerle, yapay zekânın iklimle mücadelede ne kadar güçlü bir araç olduğunu çok net anlaşılmaktadır.
Yapay zekanın küresel ısınmadaki rolü gerçekten çok önemli. Örnek olarak enerji tüketimini optimize etmek, yenilenebilir enerji kaynaklarını daha verimli yönetmek ya da iklim modellerini geliştirmek gibi alanlarda kullanılması verilebilir.
Bu uygulamalara örnek olarak enerji tüketimini optimize etme, yapay zekâ binaların ısıtma ve soğutma sistemlerini anlık hava durumu ve kullanım alışkanlıklarına göre ayarlama projeleri gösterilebilir. Yenilenebilir enerjide ise, yapay zekâ rüzgâr ve güneş enerjisi üretimini tahmin ederek şebeke dengesini sağlıyor. İklim modellerinde ise, yapay zekâ büyük veri setlerini işleyerek daha hassas tahminler ve senaryolar üretebilmektedir.
Bu örnekler içinde enerji optimizasyonu yapay zekâ konusunda Google'ın DeepMind'ı yani yapay zekâ yardımıyla hava tahmin raporunu kullanarak bir veri merkezinin enerji tüketimini %40 azaltması verilebilir. Yenilenebilir enerji tarafında ise IBM'in Solar Forecasting sistemi var; bu sistem güneş enerjisi üretimini daha doğru tahmin etmektedir. İklim modellerinde de örneğin NASA'nın yapay zekâ destekli GISS modelini düşünebilirsin. Bu modeller, iklim değişikliğini daha güvenilir bir şekilde ön görmektedir.
Bütün bu uygulamalara paralel olarak Türkiye'de de bu alanda çalışmalar olduğu bilinmektedir. Örneğin Boğaziçi Üniversitesi'nin enerji sistemleri üzerine yapay zekâ uygulamaları geliştirilmektedir. Bir de TÜBİTAK'ın iklim değişikliği senaryolarında yapay zekâ kullanan projeleri olduğundan bahsedilmektedir.
Ayrıca Karbon ayak izi; insan eylemleri sonucunda atmosfere salınan sera gazı emisyonlarının ton eşdeğer karbondioksit cinsinden ölçüsü olup doğrudan veya dolaylı olarak tükettiğimiz kaynaklar sonucunda ortaya çıkmaktadır. Sera gazlarının atmosfere salımı sonucunda küresel ısınma veya iklim değişikliğine sebep olmaktadır.
Sera gazlarının çevreye oluşturduğu zararları engelleyebilmek için öncelikle doğru bir şekilde ölçebilmek ve önlemler almak gereklidir. Sera gazlarının ölçülebilmesi için de “Karbon Ayak İzi” hesaplamalarının doğru bir şekilde yapılması gerekmektedir. İşte bu hesaplamaların hassas bir şekilde gerçekleşmesi için Yapay Zekâ devreye girmektedir.
Aslında yapay zekânın objektif bir şekilde tasarlanması için çok ciddi bir denetim ve çeşitlilik gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Bu denetim olmadan, yapay zekâ kararları toplumsal eşitsizlikleri pekiştirebilmektedir. Bu yüzden, etik kuralların, şeffaf raporlamanın ve sürekli izleme mekanizmalarının önemi vurgulanmalı. Böylece, yapay zekâ gerçekten herkese adil hizmet edecektir.