1900’lerin başında Osmanlı İmparatorluğu çalkantılı bir dönemin içindeydi. Devlet, siyasi ve ekonomik buhranlarla boğuşuyor, halk yoksulluk ve çaresizlik içinde kıvranıyordu. Saray yönetimi, bu karanlığı dağıtmak yerine baskıyı artırarak susturmayı seçti. İşte böyle bir ortamda, özgürlük ve vatan aşkıyla yanan genç bir subay, kaderini kendi elleriyle yazmaya hazırlanıyordu: Mustafa Kemal.
Mustafa Kemal, daha Harp Okulu’nda bir öğrenci iken farklı düşünen, ezberleri bozan, sorgulayan bir yapıya sahipti. O, sadece iyi bir asker olmakla yetinmiyor, aynı zamanda memleketin içinde bulunduğu durum üzerine kafa yoruyordu. Arkadaşlarıyla birlikte özgürlük ve vatanseverlik üzerine tartışmalar yapıyor, istibdat rejiminin baskısına karşı sesini yükseltiyordu. Ancak devrin yönetimi, böyle düşünen gençleri tehdit olarak görüyordu.
Mustafa Kemal ve arkadaşları, gizli toplantılar yaptıkları, istibdat yönetimine karşı fikirler geliştirdikleri gerekçesiyle defalarca takibe alındı. Hakkında soruşturmalar açıldı, disiplin cezaları verildi, hatta bir dönem tutuklanarak cezaevine atıldı. Ancak hiçbir baskı, onun fikirlerinden vazgeçmesine neden olmadı.
O dönemde padişah ve çevresindeki mutlakiyetçi yöneticiler, Mustafa Kemal’i doğrudan etkisiz hale getiremeseler de onu gözden uzak bir yere sürmeyi planladılar. 1905 yılında, henüz genç bir teğmenken Şam’a sürüldü. Osmanlı’nın en uzak ve en zor bölgelerinden birinde, üstelik bir tür “zorunlu görev” adı altında...
Ancak Şam sürgünü, Mustafa Kemal’i yıldırmadı. Tam tersine, burada da çalışmalarına devam etti. Fikirlerini paylaşacak insanlar buldu, "Vatan ve Hürriyet" cemiyetini kurarak örgütlenmeye başladı. Onun gözünde, görev yaptığı her yer bir okul, karşılaştığı her insan bir mücadele arkadaşıydı.
O, sürgüne gönderilen bir asker değil, halkına hizmet etmeye devam eden bir devrimciydi. Şam’a sürgüne gönderildiğinde, sadece askerî görevini yapması bekleniyordu. Ancak o, gizli devrimci faaliyetlerine devam etti. Bölgede Osmanlı yönetiminden memnun olmayan gruplarla temas kurarak onların düşüncelerini anlamaya çalıştı. Bu sırada dikkat çekmemek için zaman zaman farklı bir kimlik kullanarak halkın içine karıştığı söylenir. Kimi kaynaklara göre, yerel halkın arasında “Mısırlı Kemal” ya da “Mustafa Efendi” gibi isimlerle anıldığı anlatılır.
Zamanla tekrar merkeze döndü ve Trablusgarp’ta, Balkanlar’da, Çanakkale’de savaş meydanlarında gösterdiği kahramanlıklarla ordudaki yerini sağlamlaştırdı. Ancak onun aklında sadece cephe savaşları yoktu; asıl büyük mücadele, milletin özgürlüğü için yapılmalıydı.
Mondros Ateşkes Antlaşması ile Osmanlı fiilen teslim olmuş, İstanbul işgal altına girmişti. Saray yönetimi, halkın sesini susturmaya, işgalcilere boyun eğmeye razıydı. Ancak Mustafa Kemal, bunu kabul etmeyen bir avuç yurtseverden biriydi.
16 Mayıs 1919’da Bandırma Vapuru ile Samsun’a giderken, aslında sadece bir yolculuğa değil, bir devrime çıkıyordu. Anadolu’da halkın umudu tükenmiş gibi görünse de o bu millete güveniyordu. Erzurum ve Sivas Kongrelerini düzenleyerek halkı bir araya getirdi.
Bu süreçte, Osmanlı yönetimi onu yok etmek için her yolu denedi. Hakkında yakalama kararları çıkarıldı, padişah fermanlarıyla hain ilan edildi. Ancak artık halk uyanmıştı. Mustafa Kemal’in peşine düşenler, onun Anadolu’da bir sel gibi büyüyen desteğini durduramayacaklarını anlamışlardı.
Sonunda, 1922’de Türk milleti büyük bir zafer kazandı. Yıllar önce hapse atılan, sürgün edilen, yok edilmeye çalışılan genç subay, artık ülkenin kurtarıcısıydı. Ancak onun hayali sadece işgalden kurtulmak değil, halkın kendi kaderini tayin ettiği modern bir devlet kurmaktı. 29 Ekim 1923’te, en büyük eserini ilan etti: Türkiye Cumhuriyeti.
Tarih bazen haksızlıklarla dolu gibi görünse de adalet er ya da geç tecelli eder. Bir zamanlar işkence gören, hapsedilen, sürgüne yollanan Mustafa Kemal, sonunda milletinin lideri oldu. Onu susturmaya çalışanlar tarihin tozlu sayfalarına gömülürken, onun kurduğu Cumhuriyet sonsuza dek yaşayacaktı.
Bu, sadece Mustafa Kemal’in değil, inanç, azim ve kararlılıkla dolu bir halkın da zaferidir. Çünkü tıpkı onun dediği gibi:
"Geldikleri gibi giderler!"