Cumhuriyetimizin ikinci yüzyılına girdik. Önümüzde yalnızca yeni bir zaman dilimi değil, aynı zamanda demokrasimizi ve siyaset anlayışımızı yeniden değerlendirmemizi gerektiren yeni bir dönem bulunuyor.
Cumhuriyetin kuruluşunda ortaya konulan temel ilke açıktı: Egemenlik kayıtsız şartsız milletindi. Aradan geçen yüz yıl boyunca değişen toplum yapısı, gelişen teknoloji, farklılaşan ekonomik koşullar ve vatandaşın beklentileri, demokrasinin de kendisini yenilemesini zorunlu hâle getirdi. Bugün belki de en çok ihtiyaç duyduğumuz şey, demokrasiyi yalnızca seçim günüyle sınırlamayan yeni bir anlayış üzerinde düşünmektir.
Çünkü demokrasi yalnızca sandık değildir.
Demokrasi; seçimden seçime hatırlanan vatandaş değil, her gün dinlenen vatandaştır. Farklı düşünceleri tehdit olarak değil, ortak aklın zenginliği olarak görebilmektir. Çoğunluğun gücünü değil sorumluluğunu, farklılıkların ayrışmasını değil birlikte yaşama kültürünü esas alabilmektir.
Yıllardır esnafın içinde yaşayan biri olarak siyasetin en gerçek hâlini dükkânların içinde görüyorum. Sabah kepenk açılırken de akşam kapatılırken de konuşulan meseleler değişmiyor. Esnaf, kürsülerde söylenen büyük cümlelerden önce kasasına bakıyor. Kirasını, elektrik faturasını, çalışanının maaşını, çocuğunun eğitim masrafını düşünüyor.
Ama bütün bunların ötesinde aradığı tek bir duygu var:
Güven.
Devletine güvenmek istiyor. Hukuka güvenmek istiyor. Yarının bugünden daha kötü olmayacağına inanmak istiyor.
İşte demokrasi biraz da budur.
Bir gencin, "Bu ülkede benim de bir geleceğim var." diyebilmesidir. Bir kadının emeğinin ve fikrinin değer görmesidir. Emeklinin huzur içinde yaşayabilmesidir. Üreten insanın alın terinin karşılığını alabilmesidir.
Bugün vatandaş artık yalnızca "Kime oy vereceğim?" sorusunu sormuyor.
"Beni kim gerçekten dinleyecek?"
"Çocuğumun geleceğini kim düşünecek?"
"Emeğimin karşılığını kim koruyacak?"
"Benim gibi düşünmeyen insanlarla aynı ülkede huzur içinde yaşayabilecek miyiz?"
Bu soruların cevabı, yeni siyaset anlayışının da ölçüsünü oluşturuyor.
Türkiye artık sadece yeni isimler, yeni logolar ya da yeni tabelalar beklemiyor. Yeni bir anlayış bekliyor. İnsanlara yukarıdan bakmayan, seçimden seçime değil her gün vatandaşın yanında olan, esnafı yalnızca oy zamanı hatırlamayan, gençleri dinleyen, kadınların hayatın her alanındaki mücadelesini gören ve vatandaşın fikrine gerçekten değer veren bir siyaset anlayışı...
Yılların esnaflığı bana şunu öğretti:
İnsanların siyasi görüşleri farklı olabilir; ama ekmek derdi ortaktır. Çocuklarının geleceğine ilişkin kaygıları ortaktır. Huzur beklentileri ortaktır. Adalet talepleri ortaktır.
İşte yeni demokrasi anlayışı da tam burada başlamalıdır.
Aynı düşünmek zorunda değiliz. Ama aynı ülkeye ait olduğumuzu unutmadan, birbirimize saygıyla yaşayabilmeliyiz.
Bir siyasi hareket kendisini gerçekten "yeni" olarak tanımlıyorsa, bunu önce diliyle ve tavrıyla göstermelidir. Kişileri değil fikirleri konuşabilmeli, eleştiriyi tehdit olarak görmemeli, gerektiğinde kendi yanlışını kabul edebilmeli ve vatandaşı yalnızca seçim günü hatırlamamalıdır.
Çünkü vatandaş artık kendisini anlayan bir siyaset görmek istiyor.
Biz esnaflar için demokrasi biraz da dükkân gibidir. Kapınızı açarsınız; içeri her düşünceden insan girer. Kimi alışveriş yapar, kimi sohbet eder. Kimi sizinle aynı fikirde olur, kimi olmaz. Ama kapı herkese açıktır.
Türkiye de böyle olmalıdır.
Kapısı herkese açık bir Cumhuriyet…
Farklı düşüncelere tahammül edebilen bir demokrasi…
Vatandaşını dinleyen bir devlet…
Siyaseti kavganın değil çözüm üretmenin zemini olarak gören bir anlayış...
Çünkü yeni olmak, yalnızca yeni bir parti kurmak değildir. Eski siyaset alışkanlıklarını geride bırakabilmektir. Makamı ayrıcalık değil sorumluluk olarak görebilmektir. "Ben bilirim" anlayışından, "Birlikte karar verelim" anlayışına geçebilmektir.
Demokrasi; yalnızca sandık başında değil, esnafın dükkânında, çiftçinin tarlasında, işçinin tezgâhında, gencin gelecek kaygısında ve kadının yaşam mücadelesinde de hissedilebilmelidir.
Çünkü demokrasi biraz da birbirimizi dinleyebilme kültürüdür.
Eleştiriye tahammül edebilmek, farklı düşüncelerin varlığını kabul edebilmek ve haklı olduğumuzu düşündüğümüz anlarda bile karşımızdakinin söz hakkına saygı gösterebilmektir.
Cumhuriyetimizin ikinci yüzyılındaki gerçek sınavımız da budur.
Türkiye'nin ihtiyacı birbirine benzeyen insanların çoğalması değil, farklılıklarıyla birlikte yaşayabilen insanların çoğalmasıdır. Siyaset de bunun öncüsü olmalıdır. Geçmişin kavgalarını büyütmeden, kişileri değil fikirleri konuşarak yeni bir sayfa açabilmek...Cumhuriyetimizin ikinci yüzyılında demokrasiye bırakılabilecek en değerli miras belki de budur.
Benim demokrasi tarifim ise nettir:
Sandıkta başlayıp hayatın her alanında devam eden; konuşmaktan çok dinleyen, yönetmekten önce hizmet etmeyi bilen, çoğunluğun gücünü değil sorumluluğunu esas alan; farklılığı ayrılık değil zenginlik olarak gören ve kendisine oy vermeyen vatandaşın hakkını da kendi hakkı kadar koruyan bir demokrasi. Çünkü bu ülkenin ihtiyacı yeni kavgalar değildir. Bu ülkenin ihtiyacı yeniden güven duymaktır. Ve o güvenin yolu, Ankara'daki kürsülerden önce sokağın sesinden, esnafın dükkânından ve vatandaşın gönlünden geçmektedir. Belki de Cumhuriyetin ikinci yüzyılında gerçek yenilik tam da budur.