Urla’nın Kalabak kıyısında, denizin hemen kenarında tahtalarla ve tenekelerle kurulmuş küçücük bir kulübede yaşayan yaşlı balıkçı Şevket Dayı’nın hayatı, bir sabah sonsuza dek değişti.

Her zamanki gibi gün doğmadan denize açılmış, ağlarını topluyordu. Tam o sırada, dalgaların usulca sürüklediği tahta bir kasa gözüne ilişti. Hekim adasında Kıyıya çektiğinde kasanın içinden ince bir ağlama sesi yükseldi. Eski bir battaniyeye sarılmış, terk edilmiş bir kız bebek…

Şevket Dayı uzun süre denize baktı. Sanki dalgalar sessizce, “Artık o sana emanet,” diyordu.

Yoksuldu. Yaşlıydı. Yalnızdı.

Ama hiçbirini düşünmedi.

Bebeği kucağına aldı.

“Adın Deniz olsun.” dedi. “Çünkü seni bana deniz verdi.”

O günden sonra hayatı yalnız balık tutmaktan ibaret olmadı. Artık her sabah önce küçük kızının nefesini dinliyor, sonra denize açılıyordu. Yakaladığı her balıkta onun geleceğini, ördüğü her ağda onun yarınlarını düşünüyordu.

Şevket Dayı’nın verebildiği tek miras; tahtalarla ve tenekelerle yapılmış küçük bir kulübe, yatak yerine serilmiş eski balık ağları ve ninni yerine anlattığı deniz hikâyeleriydi.

Yetmiş yaşında yeniden baba olmuştu.

Deniz daha ayakları güçlenmeden Kalabak’ın yosun kokan kumlarında yürümeyi öğrendi. Dalgaların sesi onun ilk ninnisi, martıların çığlığı ilk sabah selamı oldu.

Şevket Dayı çoğu akşam onu dizine oturtur, ufka bakarak konuşurdu.

“Bak kızım,” derdi. “Deniz sana konuşur; yeter ki dinlemeyi bil. Su cam gibi duruyorsa keşişleme, lodos ya da kıble eser. Dalgalar kabarıp çiçekleniyorsa imbat, yıldız ya da poyraz yaklaşır. Martılar karaya çökerse bil ki deniz dönmeye hazırlanıyordur.”

Deniz o sözlerin çoğunu anlayamazdı. Ama babasının sesindeki güveni ezberlerdi.

Saçlarını eski ağ ipleriyle örer, mantarlardan, midye kabuklarından ve denizin kıyıya bıraktığı küçük hazinelerden oyuncaklar yapardı.

Kalabak’ta herkes onları tanıyordu. “Bu yaştan sonra çocuk mu büyütülür?”

“İki sübye ile bu kız nasıl büyüyecek?” diyenler eksik olmuyordu.

Bir gün Kalabak hocası Mustafa Hoca onların konuşmalarını duydu. Gülümseyerek söze karıştı.

“İki sübye ile sevgi, servetten daha değerlidir.” dedi. “Deniz, Bu çocuğu Şevket Dayı’ya deniz emanet etti. Denizin emanetinde de mutlaka bir hikmet vardır.”

O günden sonra kimse onların arkasından kötü söz söylemedi.

Martı isimli kayık ağır ağır iskeleden ayrıldı.

Kıyıda yalnız kalan Şevket Dayı, tekne gözden kayboluncaya kadar yerinden kıpırdamadı. Sonra kulübenin önündeki eski taşa oturdu, tespihini avucuna aldı ve gözlerini karanlık denize çevirdi.

Gece ilerledikçe rüzgâr sertleşti.

Dalgalar Pınarlı adasının kayalıklara öfkeyle çarpıyor, köpükler kıyıya kadar savruluyordu.

Kalabak’ta hiçbir evde ışıklar erken sönmedi o gece. Herkes aynı şeyi düşünüyordu.

“İnşallah kız sağ salim döner.”

Deniz ise teknesini rüzgârla inatlaştırmıyordu. Kürek çekmiyor, dalgalarla boğuşmuyordu.

Şevket Dayı’nın yıllardır öğrettiği gibi denizi dinliyordu.

“Deniz zorla sevilmez,” derdi babası. “Önce onu anlayacaksın.”

Bir ara uzakta suyun üzerinde dönen yunusları gördü.

Çocukluğundan beri bildiği işaretti bu.

Yunuslar sebepsiz dolaşmazdı.

Martı’nın burnunu usulca onların yönüne çevirdi.

Yağmur bardaktan boşanırcasına yağıyordu. Dalgalar bazen teknenin içine kadar doluyor, bazen gökyüzüyle deniz birbirine karışıyordu.

Deniz korkuyordu.

Ama korkunun, aklına hükmetmesine izin vermedi.

Bir süre sonra ağlarını denize bıraktı.

Bekledi.

Yalnızca bekledi.

Çünkü Şevket Dayı’nın en çok öğrettiği şey sabırdı.

Saatler geçti.

Rüzgâr yavaş yavaş yön değiştirdi.

Dalgaların sesi yumuşadı.

Deniz ağları çekmeye başladığında tekne bir yana yattı.

Ağlar öylesine ağırdı ki iki eliyle asılmasına rağmen yerinden oynatamadı.

Derin bir nefes aldı.

Bir kez daha denedi.

Bu kez ağlar suyun içinden ağır ağır yükselmeye başladı.

İçleri farklı cins balıklarla doluydu.

Deniz o an gözlerini kapadı.

“Sağ ol baba…” diye fısıldadı.

“Bana denizi öğrettiğin için.”

Sabahın ilk ışıkları Kalabak’ın üzerine düşerken ufukta küçük bir siluet belirdi.

“Martı Teknesi!” diye bağırdı bir balıkçı.

İskelede bekleyen herkes ayağa kalktı.

Şevket Dayı bastonuna dayanarak birkaç adım öne çıktı.

Tekne yaklaştıkça içindeki genç kız seçiliyordu.

Deniz dimdik ayakta duruyordu.

Yüzü yağmurdan ve tuzdan ıslanmıştı.

Ama gözleri gülümsüyordu.

Tekne kıyıya yanaştığında kimse önce balıklara bakmadı.

Önce Deniz’e sarıldılar.

Şevket Dayı hiçbir şey söylemedi.

Sadece kızının omuzlarına dokundu.

Sonra sessizce alnından öptü.

Bu, hayatında söylediği en uzun teşekkürdü.

Ağlar boşaltılınca herkes hayrete düştü.

Hiç kimse Kalabak’ta bir gecede bu kadar bereketli av görmemişti.

Yaşlı balıkçılar birbirlerine bakıp başlarını salladılar.

“Babasının kızı…” dediler.

“O denizi dinlemeyi öğrenmiş.”

O günden sonra Kalabak’ın bereketi arttı.

Urla’dan, İzmir’den balık tüccarları gelmeye başladı.

Deniz hiçbir zaman tuttuğu balığın en iyisini kendine ayırmadı.

Önce yaşlı komşulara gönderdi.

Sonra ihtiyacı olan ailelere.

Geriye kalanı sattı.

Kazandıkları ilk parayla kulübelerinin akan çatısını onardılar.

Şevket Dayı hayatında ilk kez ayağını su geçirmeyen bir çift çizmeye soktu.

Çizmelerine uzun uzun baktı.

Sonra gülümseyip,

“Meğer kuru ayakla yürümek de güzel şeymiş.” dedi.

Ama onu en çok sevindiren şey kulübe değildi.

Para da değildi.

Her sabah iskeleden ayrılan Martı’nın dümeninde artık korkmayan bir yürek vardı.

Yıllar, kıyıya vuran dalgalar gibi sessizce birbirini izledi.

Şevket Dayı’nın saçları bembeyaz oldu.

Adımları yavaşladı.

Artık denize açılmıyor, iskelede oturup kızının dönüşünü bekliyordu.

Deniz ise her dönüşünde önce babasının elini tutuyor, sonra avını indiriyordu.

Kalabak’ın çocukları balık tutmayı ondan öğrendi.

O da yıllar önce kendisine öğretilen her bilgiyi tek tek aktardı.

“Bilgi,” derdi, “Deniz gibidir. Paylaşırsan çoğalır.”

Köylüler artık Şevket Dayı’ya acımıyorlardı.

Ona saygıyla bakıyorlardı.

Çünkü herkes biliyordu…

Bazen bir insanın en büyük serveti, büyüttüğü evlattı.

Yıllar birbiri ardına geçti.

Kalabak’ın kıyıları aynı kaldı. Aynı yosunlu kumsal aynı martılar, aynı iyot kokusu…

Değişen yalnızca zamandı.

Şevket Dayı artık doksan yaşına gelmişti.

Ellerindeki nasırlar duruyordu ama gücü eskisi gibi değildi. Bastonsuz yürüyemiyor, çoğu günü kulübesinin önündeki eski iskemlede oturarak geçiriyordu.

Yine de her sabah aynı saatte uyanırdı.

Deniz teknesini hazırlarken sessizce onu izler, Martı ufukta küçücük bir noktaya dönüşünceye kadar gözlerini ayırmazdı.

İçinden hep aynı duayı ederdi. “Yolun açık, rüzgârın dost olsun kızım.”

Deniz ne zaman denizden dönse, önce babasının yanına giderdi.

“Bugün deniz nasıldı?” diye sorardı Şevket Dayı.

Deniz gülümserdi.

“Bugün de bana yeni bir şey öğretti.”

Yaşlı balıkçı başını sallardı.

“İnsan denizi öğrendim dediği gün kaybolur. Dinlemeye devam et.”

Bir sonbahar akşamıydı.

Güneş, Ege’nin üzerine ağır ağır inerken gökyüzü bakır rengine bürünmüştü.

Şevket Dayı, kulübenin önüne iki sandalye çıkardı.

Biri kendisi için…

Biri Deniz için…

Birlikte sessizce ufku seyrettiler.

Uzun süre hiç konuşmadılar.

Çünkü bazı sevgilerin söze ihtiyacı yoktu.

Bir süre sonra Şevket Dayı, titreyen eliyle kızının elini tuttu.

“Deniz…”

“Efendim baba.”

“Ben seni denizden çıkardım sanıyordum.”

Deniz başını ona çevirdi.

Yaşlı adamın gözleri, batmakta olan güneş kadar sakindi.

“Meğer yanılmışım.”

Kızının elini biraz daha sıktı.

“Ben seni denizden çıkardım…ama sen beni hayatın en karanlık yerinden çıkardın.”

Deniz’in gözlerinden sessizce yaşlar süzüldü.

Çocukluğunda nasırlarına sığındığı o elleri iki avucunun arasına aldı.

Alnına götürüp öptü.

Sonra başını babasının omzuna yasladı.

“Ben ne öğrendiysem senden öğrendim baba.”

“Denizi… Sabretmeyi… İnsanı…”

Şevket Dayı hafifçe gülümsedi.

“O zaman gönlüm rahat.”

Gece çökerken gözlerini son kez denize çevirdi.

Dalgaların kıyıya vuruşunu dinledi.

Martıların uzaklaşan sesini dinledi.

Sonra usulca fısıldadı.

“Artık nöbet sende kızım.”

O gece, Şevket Dayı uykusunda sessizce bu dünyadan göçtü.

Ertesi sabah Kalabak alışılmadık kadar sessizdi.

Balıkçılar denize açılmadan önce Şevket Dayı’nın kulübesinin önünde toplandı.

Hiç kimse yüksek sesle konuşmadı.

Mustafa Hoca dua etti.

Yaşlı balıkçılar, yıllarca aynı denizi paylaştıkları arkadaşlarını gözyaşlarıyla uğurladı.

Deniz ise babasının eski yağmurluğunu omuzlarına aldı.

Sonra birlikte büyüttükleri Martı’nın halatını çözdü.

Tekne ağır ağır kıyıdan ayrılırken herkes sessizce onu izliyordu.

Deniz, biraz açıldıktan sonra teknesini durdurdu.

Şapkasını çıkarıp denize baktı.

“Hoşça kal baba. Dalgaların sesi kulağıma geldikçe seni hep duyacağım.”

Rüzgâr hafifçe esti.

Deniz, dümeni ufka çevirdi.

O günden sonra Kalabak’ta yeni doğan her balıkçı çocuğuna Şevket Dayı’nın hikâyesi anlatıldı.

Denizi zorlamamaları…

Rüzgârı dinlemeleri…

Ve en önemlisi…

Bir insanı zengin edenin cebindeki para değil, yüreğinde büyüttüğü sevgi olduğu söylendi.

Yıllar sonra bile gün doğarken Martı’nın denize açıldığını görenler aynı cümleyi fısıldardı:

“Bakın… Şevket Dayı yine denize çıktı.”

Çünkü bazı insanlar gittikten sonra bile yaşarlar.

Kendi bedenlerinde değil…

Dokundukları hayatlarda.

Ve Kalabak kıyılarında, dalgaların her kıyıya vuruşunda, bir babanın sevgisi hâlâ yankılanmaya devam ederdi.

 


 


 


 


 

Jano Çavuşoğlu