İzmir’in Urla ilçesinde bulunan Yağcılar Höyüğü çevresindeki üç parselin koruma statüsü, gerçekleştirilen arkeolojik sondaj kazılarının ardından yeniden değiştirildi. Kültür ve Turizm Bakanlığı İzmir 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu, Yağcılar Mahallesi’ndeki 291 ada 44, 45 ve 46 numaralı parsellerin birinci derece arkeolojik sit alanı olarak tescil edilmesine karar verdi.
Kurulun 23 Eylül 2026 tarihli kararlarına göre, müze müdürlüğü denetiminde gerçekleştirilen sondaj kazılarında farklı tarihsel dönemlere ait çok sayıda arkeolojik buluntuya ulaşıldı. Buluntuların yanı sıra kültür tabakaları, mezarlar ve yapı kalıntılarının tespit edilmesi üzerine söz konusu taşınmazların Yağcılar Höyüğü’nün devamı olduğu değerlendirildi.
ÜÇ PARSELDE TARİHÎ KALINTILAR ORTAYA ÇIKTI
291 ada 44 numaralı parselde gerçekleştirilen kazılarda Erken, Orta ve Geç Tunç Çağlarına ait yoğun seramik buluntularının yanı sıra pişmiş toprak ağırlık, taş dibek, iki pithos mezar ve taş duvarlarla oluşturulmuş bitişik iki mekânın temelleri belirlendi.
45 numaralı parselde ise Tunç Çağlarına ait buluntular arasında ağırlık, ağırşak, figürin, Miken Dönemi’ne ait çanak parçası, çömlek mezar ve bronz mızrak ucu yer aldı. Alanda kesintisiz devam eden kültür tabakası ile taş duvar hatları da tespit edildi.
46 numaralı parselde yapılan sondajlarda Erken, Orta ve Geç Tunç Çağları ile Roma Dönemi’ne ait örnekler veren taş boncuk, figürin, tuğla ve pithos parçalarına rastlandı. Kazılarda yoğun kültür tabakasının yanı sıra birbirine paralel uzanan taş duvarlar ortaya çıkarıldı.
1995’TE KORUNDU, 2023’TE DERECESİ DÜŞÜRÜLDÜ
Koruma Kurulunun kararlarında, söz konusu parsellerin koruma geçmişine ilişkin dikkat çekici ayrıntılar da yer aldı.
Yağcılar Mahallesi’ndeki alan, İzmir 1 Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulunun 6 Ekim 1995 tarihli ve 5932 sayılı kararıyla belirlenen birinci derece arkeolojik sit sınırları içerisinde bulunuyordu.
Ancak İzmir 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 20 Haziran 2023 tarihli ve 16086 sayılı kararıyla üç parselin koruma statüsü üçüncü derece arkeolojik sit olarak değiştirilmişti.
Aradan geçen üç yılın ardından gerçekleştirilen sondaj kazıları, alanın arkeolojik niteliğine ilişkin yeni bulguları ortaya koydu. Kurul, 23 Eylül 2026 tarihinde aldığı 22141, 22143 ve 22144 sayılı kararlarla üç parseli yeniden birinci derece arkeolojik sit olarak tescil etti.
Böylece 2023 yılında düşürülen koruma derecesi, arkeolojik bulgular doğrultusunda eski statüsüne döndürüldü.
YENİ YAPILAŞMAYA İZİN VERİLMEDİ
Koruma Kurulu, söz konusu parsellerde yeni yapılaşma taleplerini uygun bulmadı.
Kararlarda, Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun 5 Kasım 1999 tarihli ve 658 sayılı ilke kararı gereğince birinci derece arkeolojik sit alanlarının bilimsel amaçlı kazılar dışında aynen korunması gerektiği belirtildi.
Üç parselin tapu kayıtlarına birinci derece arkeolojik sit alanı şerhi konulması kararlaştırılırken, ortaya çıkarılan taş ve duvar kalıntılarının ilgili müze müdürlüğü ile Restorasyon ve Konservasyon Bölge Laboratuvarı Müdürlüğü denetiminde yerinde korunması istendi.
Gerekli koruma ve konservasyon çalışmalarının ardından kalıntıların üzerlerinin uygun yöntemlerle kapatılmasına karar verildi.
2023 KARARININ GEREKÇESİ MERAK KONUSU
Yağcılar Höyüğü çevresindeki üç parselin yeniden birinci derece arkeolojik sit alanına dönüştürülmesi, 2023 yılında gerçekleştirilen koruma derecesi değişikliğini de gündeme taşıdı.
1995 yılında en yüksek arkeolojik koruma statüsünde bulunan alanların hangi bilimsel değerlendirmeler doğrultusunda üçüncü derece sit alanına dönüştürüldüğü, açıklığa kavuşturulması gereken konular arasında bulunuyor.
Son kurul kararları, Yağcılar Höyüğü çevresindeki arkeolojik kalıntıların korunması açısından yeni bir aşama oluştururken, alanın tarihsel yerleşim sınırlarının bilimsel araştırmalarla daha ayrıntılı belirlenmesinin önemini de ortaya koydu.
