Türkiye'deki beş uzmanlık derneği, influenzanın (grip) oluşturduğu sağlık risklerine dikkat çekmek ve hastalığın tanı, tedavi ve korunma yöntemlerine ilişkin güncel yaklaşımları belirlemek amacıyla ortak bir uzlaşı raporu hazırladı.
“Birinci Basamakta Erişkin İnfluenzası: Tanı, Tedavi, Komplikasyonların Önlenmesi ve Bağışıklama Yaklaşımı – Multidisipliner Uzlaşı Raporu 2026” başlıklı çalışmada, gribin basit bir soğuk algınlığı olmadığı, özellikle risk grubundaki kişilerde zatürre, solunum yetmezliği ve ölüme kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceği vurgulandı.
Raporda, 6 aylık ve daha büyük herkese yıllık influenza aşısı önerilirken, hastalıktan korunmada aşının temel öneme sahip olduğu belirtildi.
HER YIL YAKLAŞIK 1 MİLYAR KİŞİ GRİBE YAKALANIYOR
Dünya Sağlık Örgütünün (DSÖ) tahminlerine göre, mevsimsel influenza her yıl dünya genelinde yaklaşık 1 milyar kişiyi etkiliyor. Bu vakaların 3 ila 5 milyonunda hastalık ağır seyrederken, influenza kaynaklı solunum yolu hastalıkları nedeniyle yılda 290 bin ila 650 bin kişinin yaşamını yitirdiği tahmin ediliyor.
Uzmanlar, gribin çoğu kişide birkaç gün süren ateş, öksürük ve halsizlikle atlatılabildiğini, ancak bazı hastalarda ciddi komplikasyonlara neden olabileceğini belirtiyor. Özellikle ileri yaştaki kişilerde ve kronik hastalığı bulunanlarda hastaneye yatış ve ölüm riski artıyor.
SOĞUK ALGINLIĞIYLA KARIŞTIRILMAMALI
Grip genellikle ani başlayan yüksek ateş, titreme, kas ve eklem ağrıları, baş ağrısı, belirgin halsizlik ve kuru öksürükle kendini gösteriyor. Hastalığa boğaz ağrısı ve burun akıntısı da eşlik edebiliyor.
Soğuk algınlığında ise belirtiler çoğunlukla daha hafif seyrediyor ve yavaş gelişiyor. Burun tıkanıklığı, hapşırma ve burun akıntısı ön planda bulunurken şiddetli kas ağrıları ve yüksek ateş daha seyrek görülüyor.
İnfluenzanın kuluçka süresi genellikle 1 ila 4 gün arasında değişiyor. Hastalık, belirtiler ortaya çıkmadan yaklaşık bir gün önce bulaşmaya başlayabiliyor. Bu nedenle enfekte kişilerin henüz hasta olduklarını fark etmeden virüsü başkalarına bulaştırmaları mümkün olabiliyor.
KRONİK HASTALIĞI OLANLAR DAHA FAZLA RİSK ALTINDA
Uzlaşı raporunda, özellikle 65 yaş ve üzerindeki kişiler, gebeler, bağışıklık sistemi baskılanmış bireyler ile diyabet, kronik kalp ve akciğer hastalığı bulunanların influenza açısından yüksek risk taşıdığı belirtildi.
Bu kişilerde grip, mevcut hastalıkların ağırlaşmasına neden olabiliyor. Kalp ve akciğer hastalarında solunum ve dolaşım sistemiyle ilgili komplikasyonlar gelişebilirken diyabet hastalarında kan şekeri kontrolü zorlaşabiliyor.
Uzmanlar, gribin yalnızca solunum yollarını etkileyen geçici bir enfeksiyon olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekiyor.
6 AYDAN BÜYÜK HERKESE YILLIK AŞI ÖNERİSİ
Raporda, influenzadan ve hastalığın ağır sonuçlarından korunmanın en etkili yollarından birinin aşılama olduğu vurgulandı.
Altı aylık ve daha büyük bireylere her yıl influenza aşısı önerilirken, özellikle yüksek risk grubundakilerin aşılanmasının hastaneye yatış, komplikasyon ve ölüm risklerinin azaltılmasına katkı sağladığı belirtildi.
İnfluenza virüsünün zaman içinde değişime uğraması ve aşıyla oluşan bağışıklığın azalabilmesi nedeniyle aşının her yıl yenilenmesi gerekiyor.
AŞININ KORUYUCU ETKİSİ 1-2 HAFTADA GELİŞİYOR
Uzlaşı raporuna göre, influenza aşısının koruyucu etkisi uygulamadan yaklaşık 1 ila 2 hafta sonra gelişiyor. Bu nedenle aşılama için en uygun dönem, grip virüsünün toplumda yaygınlaşmasından önceki sonbahar ayları olarak gösteriliyor.
Ancak grip sezonunun başlamış olması aşılamaya engel oluşturmuyor. Uzmanlar, özellikle risk grubundaki kişilerin sezon devam ederken de aşı yaptırabileceğini belirtiyor.
Dünya Sağlık Örgütünün 2026-2027 Kuzey Yarımküre sezonu için önerdiği üç bileşenli influenza aşıları, A(H1N1)pdm09, A(H3N2) ve B/Victoria virüslerini hedefliyor.
BEŞ DERNEKTEN ORTAK SAĞLIK ÇAĞRISI
Türkiye Aile Hekimleri Uzmanlık Derneği (TAHUD), Türkiye Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanlık Derneği (EKMUD), Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği (TEMD), Avrasya Kalp Yetersizliği Derneği (HFS-Eurasia) ve Türk İç Hastalıkları Uzmanlık Derneği (TİHUD) temsilcilerinin katkılarıyla hazırlanan rapor, özellikle birinci basamak hekimlerine influenza yönetiminde yol göstermeyi amaçlıyor.
Raporda erken tanı, uygun tedavi, komplikasyonların önlenmesi ve bağışıklamanın birlikte ele alınması gerektiği vurgulanıyor.
Beş uzmanlık derneğinin ortak mesajında, gribin hafife alınmaması, özellikle yüksek risk grubundaki kişilerin korunması ve yıllık influenza aşılamasının yaygınlaştırılması gerektiğine dikkat çekiliyor.
