Rumlar Urla'da gündüzleri İskele ve Kalabak sahillerinde, geceleri ise ilçe merkezindeki yüksek tepelerde, büyük bir coşku içinde şenlikler düzenlemişti. Bir takım Rum çeteler Türklere karşı yağma, talan ve saldırılara başlamıştı. Urla Kuşçular (o zamanlar Koşular denmekteydi), Kızılcaköy ve Deve Deresi köyleri 800 kadar yerli Rum tarafından yakılıp yıkılmış, yağmalanmıştı.

15 Mayıs sabahı İzmir Konak alanına çıkan İngiliz ve Yunan Ordusu yurtsever gazeteci Hasan Tahsin (Osman Nevres)in ilk kurşunu ile tanıştı. Bir düşman askerini yere devrilmesi ile başlayan tepki, halkın İzmir çevresindeki alanlarda toplanarak işgale karşı alınacak önlemleri tartışmasıyla birlikte protesto gösterilerini başlatmıştır.

Bir sonraki gün, yani 16 Mayıs 1919'da bir yandan Gazi Mustafa Kemal İstanbul'dan yakın arkadaşları ile birlikte Bandırma Vapuru ile Samsun'a doğru yola çıkarak Kurtuluş Savaşı'nın ilk adımını atarken, aynı gün Urla işgal edildi. Urla, asker ve kahraman Urlalı sivil halkın birlikte gerçekleştirdiği savunma ile Türk Kurtuluş Savaşı tarihinin İlk Kuvayı Milliye direnişine sahne oldu.

16 Mayıs 1919 günü Urla Kamanlı Camii yakınlarında çekilen yukarıdaki fotoğrafta görülen 100 kadar Urlalı, Yarbay Kâzım Bey komutasındaki 173 üncü alaydan geriye kalan sadece 18 asker ile bir araya gelmiş, İzmir'i işgal eden Yunan birliklerine karşı, ellerinde silah olmamasına karşın elinden gelen direnişi yapmaya karar vermişti. 173. Alay'ın silahları Padişah'tan gelen "direnme olmayacak" emri ile Kapan Camiinde muhafaza ediliyordu. Kahraman Urlalılar silah deposu olarak kullanılan Kapan Camii'ni basarak ele geçirdikleri 120 adet silah ve cephaneyle Yarbay Kazım Bey'in komutasına girerek Urla'ya girmeye çalışan Yunan Ordusu'na karşı ilk silahlı direnişi başlattılar. Büyük bir sürprizle karşılaşan Yunanlılar büyük bir zayiat aldıktan sonra bir efsun taburu takviyesi alarak bu direnişi kırdılar. Ve Urla 17 Mayıs 1919 günü düştü. 18 Mayıs’ta 173. Alay’ın askerleri esir alındı, silahlarına el kondu ve İzmir’e götürüldü.

Urlalı Kuvayı Milliyeciler geriye çekilerek 173. Alay'ın bağlı bulunduğu 56. Tümen ve 17. Kolordu'ya katılarak Kurtuluş Savaşını sürdürmüştür.

Düşmana karşı İlk Kuvayı Milliye Direnişini yaparak Urla ve Urlalıları onurlandıran, yurdumuzun kurtuluş mücadelesinde çok önemli bir yer edindiren kahraman Urlalıların başlattığı bu mücadele, 12 Eylül 1922 günü Urla'nın düşman işgalinden kurtulması neticesinde zaferle sonuçlandı.

Bağımsızlık ve özgürlük yolunda canlarını siper eden tüm kahramanlarımızı rahmet, şükran ve minnetle anıyor, aziz hatıraları önünde saygıyla eğiliyoruz.