İzmir-Çeşme Otoyolu için yıllar önce açılan ancak sonuçlandırılamayan özelleştirme dosyası yeniden açıldı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın imzasıyla 5 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 11750 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından işletilen otoyol ve köprülerin özelleştirilmesine ilişkin süreci yeniden düzenledi.
Kararda İzmir-Çeşme Otoyolu’nun adı yeni kapsama alınan yollar arasında ayrıca yazılmıyor. Bunun nedeni ise yolun zaten 15 Ekim 2010 tarihli ve 2010/88 sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu Kararı ile özelleştirme kapsam ve programına alınmış olması.
Yeni karar, 2010 yılında alınan bu karara da açıkça atıfta bulunuyor. İzmir-Çeşme Otoyolu ile birlikte İzmir-Aydın Otoyolu ve İzmir Çevre Otoyolu da özelleştirme programındaki yollar arasında bulunuyor.
16 YILLIK DOSYA YENİDEN AÇILDI
Aslında İzmir-Çeşme Otoyolu’nun özelleştirilmesi yeni bir konu değil.
İzmir-Çeşme Otoyolu’nun da aralarında bulunduğu otoyol ve köprüler 2010 yılında özelleştirme programına alındı. Ardından 2012 yılında işletme haklarının devri için ihaleye çıkıldı.
17 Aralık 2012’de gerçekleştirilen ihalede Koç Holding-UEM Group Berhad-Gözde Girişim Sermayesi ortaklığı 5 milyar 720 milyon dolarla en yüksek teklifi verdi. O dönemki model, otoyol ve köprülerin işletme hakkının 25 yıllığına devredilmesini öngörüyordu.
Ancak ihale sonuçlanmadı.
Özelleştirme Yüksek Kurulu, ihaleyi Şubat 2013’te iptal etti ve İzmir-Çeşme Otoyolu Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından işletilmeye devam etti.
Aradan geçen yaklaşık 13 yılın ardından özelleştirme dosyası yeniden masaya geldi.
BU KEZ 25 DEĞİL 30 YIL
Yeni düzenlemenin 2012’deki özelleştirme girişiminden önemli farkları bulunuyor.
Önceki ihalede 25 yıl olarak belirlenen işletme süresi, yeni kararla 30 yıla çıkarıldı.
Ayrıca daha önce otoyol ve köprülerin tek paket halinde özelleştirilmesi öngörülürken, yeni düzenleme bunların bir bütün olarak veya ayrı gruplar oluşturularak özelleştirilebilmesine imkân tanıyor. Özelleştirme işlemlerinin tamamlanması için belirlenen son tarih ise 31 Aralık 2031.
Ancak burada önemli bir ayrım var:
İzmir-Çeşme Otoyolu bugün itibarıyla özel bir şirkete devredilmiş değil.
Henüz yolun yeni işletmecisi, ihale tarihi, ihale bedeli veya hangi yollarla birlikte ihaleye çıkarılacağı açıklanmadı.
Dolayısıyla “İzmir-Çeşme Otoyolu 30 yıllığına özel şirkete verildi” demek için henüz erken.
OTOYOL SATILMIYOR
Kararın açıklanmasının ardından kamuoyunda başlayan “otoyollar satılıyor” tartışmasına Özelleştirme İdaresi Başkanlığı da açıklık getirdi.
Yeni düzenlemede mülkiyet devri kapsam dışında tutuldu.
Yani İzmir-Çeşme Otoyolu’nun mülkiyeti devlette kalacak.
Özelleştirme; işletme hakkının verilmesi, kiralama, gayri ayni hak tesisi, gelir ortaklığı modeli veya uygun diğer hukuki yöntemlerden biri ya da birkaçının birlikte uygulanması yoluyla gerçekleştirilebilecek.
Hazine ve Maliye Bakanlığı da yapılan işlemin satış değil, işletme hakkının belirli süreyle devri olduğunu açıkladı.
URLALIYI EN ÇOK İLGİLENDİREN SORU: ÜCRET NE OLACAK?
İzmir-Çeşme Otoyolu’nun işletme hakkının özel sektöre devredilmesi ihtimali, yolun günlük kullanıcıları açısından başka bir soruyu beraberinde getiriyor:
Geçiş ücretleri ne olacak?
Bu sorunun bugün için kesin bir cevabı yok.
Yeni kararda İzmir-Çeşme Otoyolu’nun gelecekte uygulanacak geçiş ücretine ilişkin bir tarife açıklanmadı. İhale şartnamesi ve işletme sözleşmesi de henüz yayımlanmış değil.
Bu nedenle özelleştirme sonrasında ücretlerin artacağını da aynı kalacağını da bugün kesin bir bilgi olarak söylemek mümkün değil.
Özelleştirmeye karşı çıkanların olası ücret artışlarına ilişkin değerlendirmeleri bulunuyor; ancak bunlar şu aşamada öngörü ve eleştiri, alınmış bir ücret artışı kararı değil.
Urla açısından konunun önemi ise açık. İzmir-Çeşme Otoyolu yalnızca turistik Çeşme’ye ulaşımı sağlayan bir yol değil; Urla’nın İzmir kent merkeziyle günlük ulaşımının da temel güzergâhlarından biri.
Bu nedenle yeni işletme modelinde belirlenecek geçiş ücretleri, ücretlerin hangi yöntemle güncelleneceği ve varsa kamu tarafından uygulanacak fiyat denetimi, sürecin Urla açısından yakından takip edilmesi gereken başlıkları olacak.
ÖZELLEŞTİRME KARARI DANIŞTAY’A TAŞINDI
Öte yandan karar henüz kamuoyunda tartışılırken hukuki süreç de başladı.
Birleşik Kamu-İş Konfederasyonu, 11750 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’nın tamamının iptali istemiyle Danıştay’da dava açtığını açıkladı.
Dava, İzmir-Çeşme ve İzmir-Aydın otoyollarının yanı sıra karar kapsamındaki diğer otoyol ve köprüleri de kapsıyor.
Böylece İzmir-Çeşme Otoyolu için 2010’da başlayan, 2012’de ihaleye çıkan, 2013’te ihalesi iptal edilen özelleştirme süreci, 16 yıl sonra yeni koşullarla yeniden gündeme geldi.
Şimdi yanıt bekleyen asıl sorular ise yapılacak ihalenin ne zaman gerçekleştirileceği, İzmir-Çeşme Otoyolu’nun hangi paket içerisinde yer alacağı, işletme hakkını kimin alacağı ve en önemlisi Urlalıların cebini doğrudan ilgilendiren geçiş ücretlerinin nasıl belirleneceği.
