İzmir’in Urla ilçesinde yürütülen arkeolojik kazılar, Klazomenai Antik Kenti’nin binlerce yıllık geçmişine ilişkin önemli bulguları gün yüzüne çıkardı. İskele Mahallesi, İskele Civarı mevkisinde bulunan özel mülkiyete ait 4409 ada, 35 parsel numaralı taşınmazda yapılan çalışmalarda, antik yerleşimin farklı dönemlerine ait mimari kalıntılar ve çok sayıda taşınır kültür varlığı tespit edildi.
Bulguların değerlendirilmesinin ardından İzmir 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu, daha önce 3. derece arkeolojik sit sınırları içerisinde bulunan ve konut alanı olarak planlanan taşınmazın koruma statüsünü değiştirdi.
Kurulun 25 Ağustos 2026 tarihli ve 21968 sayılı kararı, 14 Kasım 2026 tarihli ve 33430 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı.
ANTİK YERLEŞİMİN İZLERİ ORTAYA ÇIKTI
Kazılarda, parselin neredeyse tamamını kaplayan ve komşu parsellere de uzandığı anlaşılan çok odalı bir yapı kompleksi ortaya çıkarıldı.
Arkeolojik değerlendirmelerde, prostaslı ev tipi olarak tanımlanan yapı kompleksinin milattan önce 4. yüzyıla ait olduğu belirlendi.
Kazı çalışmalarında daha alt seviyelere inildiğinde ise bölgedeki ilk yerleşim faaliyetlerinin milattan önce 6. yüzyıla kadar uzandığını gösteren mimari kalıntılara ulaşıldı.
Bu kalıntılarla birlikte çok sayıda taşınır kültür varlığının da tespit edilmesi, alanın farklı dönemlerde yerleşim amacıyla kullanıldığını ortaya koydu.
KLAZOMENAİ’NİN SUR DIŞINDA PLANLI YERLEŞİM
Arkeolojik bulgular, yalnızca bir yapı kompleksinin varlığını değil, Klazomenai Antik Kenti’nin yerleşim düzenine ilişkin önemli ayrıntıları da ortaya çıkardı.
Koruma Kurulu kararında, tespit edilen kalıntıların Klazomenai’nin batı kesiminde, kent surlarının dışında, milattan önce 4. yüzyılın ilk çeyreğinin sonunda planlanmış bir yerleşimin varlığına kanıt oluşturduğu belirtildi.
Parselde ortaya çıkarılan yapı kompleksinin komşu parsellere de uzandığının anlaşılması, antik yerleşimin bugüne kadar belirlenen alanın ötesine devam ettiğini gösteren önemli bir bulgu olarak değerlendirildi.
Bu tespitler, Klazomenai’nin antik dönemdeki yerleşim sınırlarının ve kent dışındaki yaşam alanlarının anlaşılması bakımından bilimsel önem taşıyor.
KONUT ALANI 1. DERECE ARKEOLOJİK SİT OLDU
İzmir 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu, kazılarda ortaya çıkarılan mimari kalıntıların 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı niteliğinde olduğuna karar verdi.
Bu kapsamda, İskele Mahallesi’ndeki 4409 ada, 35 parsel numaralı taşınmazın 1. derece arkeolojik sit alanı olarak tescil edilmesi uygun bulundu.
Kurul ayrıca taşınmazın tapu siciline “1. derece arkeolojik sit” şerhi konulmasını kararlaştırdı.
Kararla birlikte, ilgili belediyenin koruma amaçlı imar planı değişikliğini hazırlayarak Koruma Bölge Kuruluna iletmesi istendi.
Plan değişikliği tamamlanıncaya kadar yürürlükteki koruma amaçlı imar planının 1. derece arkeolojik sit alanlarına ilişkin hükümlerinin uygulanması kararlaştırıldı.
TARİHÎ KALINTILAR YERİNDE KORUNACAK
Kurul kararında, kazılar sırasında ortaya çıkarılan mimari kalıntıların bulundukları yerde korunması gerektiği de vurgulandı.
Koruma çalışmalarının, ilgili Restorasyon ve Konservasyon Bölge Laboratuvarı Müdürlüğü, Müze Müdürlüğü ve Klazomenai Kazı Başkanlığının denetiminde yürütülmesi kararlaştırıldı.
Çalışmaların teknik ayrıntıları, koruma ve konservasyon konusunda yetkili uzman birimler tarafından belirlenecek.
URLA’NIN TARİHİNE YENİ BİR HALKA
İskele Mahallesi’nde ortaya çıkarılan bulgular, Urla’nın binlerce yıllık yerleşim geçmişine ilişkin arkeolojik verileri güçlendirdi.
Özellikle milattan önce 6. yüzyıla kadar uzanan mimari kalıntılar ile milattan önce 4. yüzyılda planlı bir yerleşimin varlığını gösteren yapı kompleksi, Klazomenai Antik Kenti’nin gelişim sürecinin anlaşılmasına katkı sağlayacak nitelikte.
Kalıntıların komşu parsellere de uzandığının belirlenmesi, bölgedeki arkeolojik mirasın kapsamına ilişkin yeni araştırmaların önemini de ortaya koyuyor.
Alınan 1. derece arkeolojik sit kararıyla, Urla’nın antik dönem yerleşim tarihine ışık tutan önemli bir alan daha yasal koruma altına alındı.
