İzmir’in Urla ilçesindeki Liman Tepe’de sürdürülen arkeolojik kazılarda, yaklaşık 5 bin yıllık yerleşimin sokakları, yapıları ve su sistemine ilişkin yeni bulgular gün yüzüne çıkarıldı.
Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Ankara Üniversitesi’nin destekleriyle yürütülen, İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin de destek verdiği kazılarda bu yılın en dikkat çekici bulgularından biri, farklı kotlardaki teraslar arasında taşlarla oluşturulan kanallar oldu.
Ankara Üniversitesi Deniz Arkeolojisi Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü ve Liman Tepe Kazı Başkanı Prof. Dr. Vasıf Şahoğlu, sistemin işlevinin araştırılmaya devam ettiğini belirterek, kanalların yağmur sularını yerleşimin belirli bölümlerine yönlendirmek amacıyla yapılmış olabileceğini söyledi.
5 BİN YIL ÖNCEKİ SOKAK ORTAYA ÇIKARILDI
Kazıların 1992 yılında Prof. Dr. Hayat Erkanal başkanlığında başladığını, 2020’den bu yana kendi başkanlığında sürdüğünü belirten Şahoğlu, üzerinde çalışılan alanın yaklaşık 5 bin yıl öncesine tarihlendiğini ifade etti.
“Surlarla çevrili bir şehrin içindeyiz” diyen Şahoğlu, kazı alanında yaklaşık 5 bin yıl önce kullanılan bir sokağın iki yanında “uzun evler” olarak tanımlanan yapıların bulunduğunu söyledi.
Şahoğlu, taş kanallarla ilgili olarak, “İçme suyuyla ilgili olmayabilir. Yerleşimin ortasına doğru derinleşen bir yapı olduğu için akan yağmur sularını belli bir yere kanalize etmek amacıyla yapılmış olabileceğini düşünüyoruz” dedi.
Teraslar arasına inşa edilen drenaj sisteminin Batı Anadolu’da fazla bilinmediğini, Ege’de de az sayıda örneğinin bulunduğunu belirten Şahoğlu, sistemin ayrıntılı olarak inceleneceğini kaydetti.
25 METRELİK EVLER AYNI ZAMANDA ATÖLYE
Liman Tepe’de ortaya çıkarılan “uzun evler” de dönemin yaşam biçimine ilişkin önemli bilgiler sunuyor. Yaklaşık 25 metreyi aşan ve 5 metre genişliğindeki yapılarda insanların yalnızca yaşamadığı, aynı zamanda üretim yaptığı belirlendi.
Bir yapıda metal üretiminin, başka bir yapıda ise dokumacılığın izlerine ulaşıldı. Şahoğlu, bu nedenle yapıları “atölye-ev” olarak tanımladıklarını söyledi.
Evlerin girişlerinde zemine sabitlenmiş büyük çömlekler de bulundu. Su, tahıl veya başka ürünlerin depolanmasında kullanılmış olabileceği değerlendirilen çömleklerden alınacak örnekler, içeriklerinin belirlenmesi amacıyla incelenecek.
URLA’NIN EGE İLE BAĞLANTISI BİNLERCE YIL ÖNCESİNE UZANIYOR
Kazılarda Kiklad Adaları kökenli seramiklere ulaşılması, Liman Tepe’nin yaklaşık 4 bin 500 yıl önce Ege’nin deniz aşırı bağlantı ağlarının içinde bulunduğuna ilişkin önemli veriler sunuyor.
Ancak Urla’nın denizle bağlantısının çok daha eskiye uzandığını gösteren bulgular da var.
Yaklaşık 7 bin yıl öncesine ait tabakalarda Melos Adası kökenli obsidyen tespit edildi. Metal kullanımından önce kesici alet üretiminde kullanılan volkanik camın Liman Tepe’ye ulaşmış olması, Urla kıyılarının çok erken dönemlerde Ege’deki deniz aşırı dolaşım ağlarıyla bağlantılı olduğuna işaret ediyor.
Şahoğlu, obsidyenin işlendiği küçük bir atölyenin de bulunduğunu belirterek, “Liman Tepe’nin yüzü hep denize dönük” ifadelerini kullandı.
DENİZİN ALTINDA DA TARİH ARANIYOR
Liman Tepe’de kara kazılarının yanı sıra 2000 yılından bu yana su altı araştırmaları da yürütülüyor. Türkiye’deki ilk su altı liman kazılarının gerçekleştirildiği alanda bu yıl özellikle taşlık mendireğin ne zaman inşa edildiğinin ve ne kadar süre kullanıldığının belirlenmesine yönelik sondajlar yapıldı.
Deniz altında seramik ve amforaların yanı sıra zeytin ve üzüm çekirdekleri gibi organik kalıntılara da ulaşılıyor. Bu bulgular, Liman Tepe’nin binlerce yıl önceki ekonomik yaşamı ve Ege ile kurduğu bağlantıların anlaşılmasına katkı sağlıyor.
Liman Tepe’de ortaya çıkarılan 5 bin yıllık drenaj sistemi, uzun evler ve üretim alanları ile 7 bin yıllık Melos obsidyeni birlikte değerlendirildiğinde, Urla kıyılarında yerleşim, üretim ve deniz aşırı bağlantıların binlerce yıl öncesine uzandığı görülüyor.Formun Üstü
Formun Altı