Eşsiz kumsalları, renkli gece hayatı ve antik çağa uzanan kültürel mirasıyla her yıl milyonlarca ziyaretçiyi ağırlayan İzmir'in dünyaca ünlü turizm merkezi Çeşme, tarihi ve doğal güzelliklerinin yanı sıra mavinin derinliklerinde barındırdığı eşsiz zenginlikleriyle de dalış tutkunlarına farklı bir keşif deneyimi yaşatıyor. Batık gemilerden su altı heykellerine, mağaralardan yapay resiflere, yüzlerce vatozun gözlemlenebildiği dalış noktalarından rengarenk deniz yaşamına uzanan su altı dünyası, her seviyeden dalış meraklısını kendine çekiyor.
Monem Batığı'ndan TCSG-68 Sahil Güvenlik Gemisi'ne, Yatak Odası Mağarası'ndan Vatoz Tarlası'na kadar uzanan dalış rotaları Çeşme'nin su altındaki zenginliğini oluşturuyor. Yaklaşık çeyrek asırdır bölgede dalış eğitmenliği yapan Derin Doğa Dalış Merkezi'nin sahiplerinden Erdinç Ergün, her biri farklı özellikler taşıyan bu rotaları ve mavinin altındaki yaşamı okurlarımız için anlattı.
HER DALIŞ YENİ BİR KEŞİF
1999'dan bu yana Çeşme'nin su altını keşfeden ve binlerce dalışa rehberlik eden Derin Doğa Dalış Merkezi'nin sahiplerinden Dalış Eğitmeni Erdinç Ergün, ilçenin su altı zenginliğinin her dalışta farklı bir deneyim sunduğunu söyledi. Çeşme'nin zengin fauna ve florasıyla Türkiye'nin önde gelen dalış merkezlerinden biri olduğunu belirten Ergün, uzun görüş mesafesine sahip berrak suların ve canlı çeşitliliğinin bölgeyi su altı tutkunları için ayrıcalıklı kıldığını ifade ederek, “Mercanlar ve süngerlerle kaplı kaya oluşumlarının yanı sıra çipura, eşkina, karagöz, sinarit, lipsoz ve sübye gibi çok sayıda deniz canlısına ev sahipliği yapan Çeşme'de yaklaşık 15 dalış noktası bulunuyor. Hava koşullarının elverişsiz olduğu dönemlerde bile bu noktaların yaklaşık 10'unda güvenli dalış yapılabiliyor. Herkesçe dalınabilen Monem Batığı, etkileyici Yatak Odası Mağarası, balık ve kalamar yuvaları ile heykellerin bulunduğu No Name, canlı ve renkli 88 ile yüzlerce kazık kuyruk vatozun olduğu Vatoz Tarlası'nın en ilgi gören rotalar arasında yer alıyor” diye konuştu.
MONEM ENKAZ DEĞİL, YAŞAYAN KÜÇÜK BİR DÜNYA
Çeşme'nin simge dalış noktalarından biri olan Monem Batığı'nın diğer batıklardan farklı bir yere sahip olduğunun altını çizen Ergün, bu eşsiz rotayı şu sözlerle anlattı:
"Monem Batığı'nı görmeden Çeşme'de dalış yaptım demek büyük eksiklik olur. Her seviyeden dalgıcın güvenle dalabileceği bu batık, Türkiye'nin en büyük batıklarından biri. 2004 yılında Aliağa'ya götürülürken fırtına nedeniyle Çeşme açıklarında 18 metre derinliğe battı. 75 metre uzunluğundaki geminin bulunduğu konum, su altı yaşamı için büyük bir avantaj sağladı. Bugün iki katlı hangarı, geniş güvertesi ve doğal yapısıyla çok sayıda deniz canlısına ev sahipliği yapıyor. Bugün burası sıradan bir batık olmaktan öte; balıkların beslendiği, barındığı ve çoğaldığı canlı bir ekosistem haline geldi. Bu yüzden biz onu denizin dibinde yatan bir enkaz olarak değil, yaşayan küçük bir dünya olarak görüyoruz."
MONEM'İN SU ALTINDAKİ RENKLİ DÜNYASI
Monem Batığı’nın zaman içinde doğal yapısıyla bütünleşerek her seviyeden dalgıcın rahatlıkla keşfedebileceği özel bir dalış rotasına dönüştüğünü aktaran Ergün, “Geniş güvertesi, merdivenlerle ulaşılan kaptan köşkü, ambarları, hava bacaları ve görkemli pruvasıyla su altında etkileyici bir manzaraya sahip. Bu büyülü güzelliği derinlere dalma imkanı olan herkesin mutlaka keşfetmesi gerekir diye düşünüyorum. Çünkü burada her dalış farklı bir deneyim yaşatıyor. Bazen sarıkuyruk akya sürüleri size eşlik ediyor, bazen papağan balıkları etrafınızı sarıyor. İri iskorpitler, rengârenk balıklar ve zaman zaman karşınıza çıkan deniz kaplumbağaları su altındaki yolculuğu unutulmaz kılıyor. Her geçen yıl artan canlı çeşitliliği sayesinde Monem, aynı noktaya tekrar tekrar dalanlara bile yeni keşifler sunuyor” sözleriyle Monem Batığı'nın büyüleyici atmosferini aktardı.
HEM DALIŞ EĞİTİMİ HEM DE REKREASYONEL DALIŞLAR İÇİN İDEAL
Monem Batığı'nın rüzgâra açık bir bölgede yer alması nedeniyle dalışların yalnızca uygun hava koşullarında gerçekleştirilebildiğini belirten Ergün sözlerini söyle sürdürdü:
"Open Water Diver (PADI) veya bir yıldız CMAS brövesine sahip her dalgıç Monem Batığı'na güvenle dalabiliyor. Amatör dalgıçların 30 metreden daha derindeki batıklara dalmasına izin verilmiyor. Monem ise 18 metre derinliği ve tarihi eser statüsünde olmaması sayesinde hem dalış eğitimi hem de rekreasyonel dalışlar için ideal rotalar arasında yer alıyor. 2005 yılından bu yana binlerce yerli ve yabancı dalış tutkununu ağırlayan batık, ışık ve görüş koşullarıyla su altı fotoğrafçılığı ve video çekimleri için de büyük ilgi görüyor. Tarihi batık statüsünde olmadığı için dalış öncesinde Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan ayrıca izin alınmasına da gerek bulunmuyor."
ASKERİ GEMİ DALIŞ TURİZMİNİN HİZMETİNDE
Çeşme’nin diğer bir batığının ise yapay resif projesi kapsamında 2017 yılında batırılan TCSG 68 Sahil Güvenlik Gemisi olduğunu ifade eden Ergün, "İstanbul Taşkızak Tersanesi'nde 1982 yılında kızağa konulan gemi, 1983 yılında denize indirildi. Bir yıl sonra Sahil Güvenlik Komutanlığı envanterine katılarak 34 yıl boyunca görev yaptı. Kardak Kayalıkları krizi başta olmak üzere birçok önemli operasyonda yer alan gemi, 2016 yılında hizmetten çıkarıldı. Bir yıl sonra ise yapay resif projesi kapsamında dalış turizmine kazandırılmak üzere Çeşme açıklarında, Eşek Adası yakınlarında 30 metre derinliğe batırıldı. Geminin batırılması sırasında 36 ton beton kullanıldı. Bugün ise bir dalış noktası olmasının yanı sıra aynı zamanda su altında sanatla buluşan ender mekanlardan biri olarak da ilgi görüyor. Geminin içinde, Türkiye'nin ilk su altı fotoğraf sanatçılarından Mustafa Kapkın'ın yaklaşık 63 yıl önce Bodrum'da süngercileri kendi geliştirdiği fotoğraf makinesiyle görüntülediği karelerden oluşan 'Sünger Dalgıçları' sergisi yer alıyor. Dalış tutkunları, mavi suların derinliklerinde hem tarihi bir görev gemisini keşfediyor hem de su altında sergilenen bu özel fotoğraf koleksiyonunu görme fırsatı yakalıyor" sözleriyle TCSG 68’in Çeşme dalış turizmindeki özel yerini anlattı.
YATAK ODASI MAĞARASI DALIŞ TUTKUNLARININ GÖZDESİ
Çeşme'nin en etkileyici dalış noktalarından birinin de "Yatak Odası" olarak bilinen mağara olduğunu belirten Erdinç Ergün, doğal yapısı ve zengin su altı yaşamıyla bu bölgenin özellikle yeni başlayanlardan deneyimli dalgıçlara kadar herkesin ilgi odağı olduğuna değinerek, sözlerine şöyle devam etti:
"Yatak Odası, Çeşme'nin en özel dalış rotalarından biri. Yaklaşık 40 metre derinliğe uzanan küçük bir adanın altında yer alıyor ve ismini, yatak odasını andıran doğal mağarasından alıyor. Maksimum 16 metre derinliğe sahip olması, hem eğitim hem de keyif dalışları için büyük avantaj sağlıyor. Kötü hava koşullarında bile güvenli dalış yapılabilen bu bölge, berrak suyu ve etkileyici dip yapısıyla dalış tutkunlarını kendine hayran bırakıyor. Barakuda sürülerinin yanı sıra müren, çipura, akya ve orfoz gibi birçok deniz canlısına ev sahipliği yapan Yatak Odası, günün son dalışı için en çok tercih edilen rotalardan biri. Adanın batısındaki iki mağara girişi ile süngerlerin oluşturduğu renk cümbüşü, özellikle makro ve geniş açı çalışan su altı fotoğrafçılarına eşsiz kareler sunuyor. Mağaranın içinden dışarıya bakıldığında görülen turkuaz mavisi ise burayı unutulmaz kılan ayrıntıların başında geliyor."
VATOZ TARLASI SU ALTININ EN ÖZEL BULUŞMA NOKTALARINDAN BİRİ
Ildırı açıklarındaki Vatoz Tarlası'nın son yıllarda Çeşme'nin en ilgi gören dalış noktalarından biri haline geldiğini belirten Erdinç Ergün, bölgenin özellikle vatoz popülasyonuyla dikkat çektiğini söyledi.
"Bu bölgede yaklaşık yedi farklı vatoz türüyle karşılaşmak mümkün. Özellikle kazık kuyruk vatozları burada yoğun olarak görülüyor. Çevredeki balık çiftliklerinin vatozları bu bölgeye çektiğini, kumlu deniz tabanının da özellikle ekim ve kasım aylarında çiftleşme döneminde onlar için uygun bir yaşam alanı oluşturduğunu düşünüyoruz. Yüzlerce vatozu aynı anda doğal ortamında izleyebilmek dalış tutkunları için eşsiz bir deneyim. Aslında Çeşme'deki her dalış noktasının kendine özgü bir karakteri var. Kimi mağaralarıyla, kimi batıklarıyla, kimi de sahip olduğu canlı çeşitliliğiyle öne çıkıyor. Bu çeşitlilik, aynı gün içinde farklı noktalara yapılan dalışlarda bile bambaşka manzaralarla karşılaşılmasını sağlıyor" diyerek bölgenin su altı ekosisteminin önemine işaret etti.
YAPAY RESİFLER DENİZ YAŞAMINA KATKI SAĞLIYOR
Çeşme'de dalış turizminin geliştirilmesinin yanı sıra deniz yaşamını korumaya yönelik birçok projeye de imza attıklarını belirten Erdinç Ergün, yapay resif uygulamalarının su altındaki canlı çeşitliliğine önemli katkı sağladığını vurgulayarak şunları söyledi:
“Balık ve kalamar popülasyonunu artırmak amacıyla uzun yıllardır yapay resif projeleri yürütüyoruz. Beton künkler ve TCSG-68 Sahil Güvenlik Gemisi bu çalışmaların en önemli örnekleri arasında yer alıyor. Çeşme Marina ile birlikte kurduğumuz kalamar yumurtlama sistemleri sayesinde kalamarlar güvenli alanlarda yumurtlayabiliyor. Su altındaki bu yapılar zamanla çok sayıda deniz canlısına yaşam alanı oluşturuyor ve bölgedeki ekolojik zenginliği artırıyor. Yapay resif çalışmalarının yanı sıra su altına görsel amaçlı heykeller de yerleştirdik. Pir Sultan Abdal ve Hacı Bektaş Veli heykelleri bunlardan bazıları. Sanatçı Onur Canka'nın Ege Denizi'nde yaşamını yitiren göçmenler anısına hazırladığı 'Kayıp Göçmen Anıtı' da Eşek Adası açıklarındaki '88' dalış noktasında bulunuyor.”
DENİZİN GELECEĞİ İÇİN ORTAK ÇALIŞMA
Ege Üniversitesi iş birliğiyle hayata geçirdikleri Çeşme Yapay Resif Projesi’nin, yavru balıklar için yeni yaşam alanları oluştururken yasa dışı trol avcılığının önlenmesine de katkı sağladığına dikkat çeken Ergün, “Çeşme Kaymakamlığı, Çeşme Belediyesi ve İzmir Deniz Ticaret Odası'nın destekleriyle yürütülen projeler kapsamında su altındaki yaşamı korumaya ve geliştirmeye yönelik çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Deniz Memelileri Araştırma Derneği ile 2021 yılında bölgemizde ortak çalışma başlattık. Ekibimiz aynı zamanda İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin su altı görüntüleme takımı üyesi” sözleriyle yürüttükleri çalışmalar hakkında bilgi verdi.
DENİZ TUTKUSU KUŞAKTAN KUŞAĞA
Deniz sevgisinin ailesinde çocuk yaşlarda filizlendiğini anlatan Ergün, bu tutkunun oğullarının başarılarına da yansıdığını söyledi. Ergün, “Büyük oğlum Derin Ergün, Kemer Uluslararası Sualtı Fotoğraf Yarışması'nda 2020 yılında birincilik, 2021 yılında ise üçüncülük elde etti. Küçük oğlum Doğa da denizle kurduğu bağı zamanla su altı fotoğrafçılığına dönüştürdü. 2026 Sony Dünya Fotoğraf Ödülleri'nin Gençlik Kategorisi'nde kısa listeye kalması ve Litvanya'da düzenlenen uluslararası '21st Century Photo Competition'da üçüncülük kazanması, doğru yolda ilerlediğinin en güzel göstergelerinden biri. Benim için en değerlisi ise çocuklarımın denize yalnızca bir spor ya da hobi olarak değil, korunması gereken eşsiz bir yaşam alanı olarak bakmaları. İki oğlumuzun da ulusal ve uluslararası yarışmalarda elde ettiği başarılar ailemiz adına büyük bir gurur kaynağı” diyerek duygularını paylaştı.
ÇEŞME'DE YILIN BÜYÜK BÖLÜMÜNDE DALIŞ YAPILABİLİYOR
Çeşme'nin iklimi ve deniz koşullarının dalış için oldukça elverişli olduğunu belirten Erdinç Ergün, ilçede yılın büyük bölümünde güvenle dalış yapılabildiğine dikkat çekerek sözlerini şöyle noktaladı:
“Çeşme'de ocak ve şubat ayları dışında yılın yaklaşık 10 ayında dalış yapabiliyoruz. Su sıcaklığı kış aylarında yaklaşık 15, yaz aylarında ise 23 dereceye ulaşıyor. Akıntının oldukça az olması, görüş mesafesinin yüksekliği ve mercanlarla süngerlerin oluşturduğu renkli su altı yaşamı dalış deneyimini daha da keyifli hale getiriyor. Dalış, sanıldığı gibi yalnızca profesyonellerin yapabileceği bir spor değil. 14 yaşını dolduran herkes, eğitmen eşliğinde deneme dalışı yaparak bu dünyayla tanışabiliyor. Sertifika almak isteyenler ise yaklaşık üç günlük eğitim sonunda dünyanın her yerinde geçerli dalış brövesine sahip olabiliyor. 1999 yılından bu yana Çeşme'de dalış okulu işletiyoruz. Yıllar içinde binlerce yerli ve yabancı dalış tutkununu Çeşme'nin su altıyla buluşturduk. Buraya gelenlerin büyük bölümü, ilk dalışlarının ardından yeniden gelmek istiyor. Çünkü Çeşme'nin su altında her dalışta farklı bir hikâye ve farklı bir güzellik keşfetmek mümkün. Çeşme’nin eski Kaymakamı Mustafa Erkayıran, Em. Koramiral Ekmel Totrakan, sanatçı Salih Güney ve basın camiasından Korcan Karar da Çeşme’nin derin sularına dalıp, sualtının güzelliklerini keşfeden isimler arasında.”
ÇEŞME'DE DALIŞ TUTKUNLARINI BEKLEYEN ROTALAR
Çeşme'nin mavinin altındaki dünyası, doğal oluşumları ve farklı karaktere sahip dalış noktalarıyla su altı tutkunlarına geniş bir keşif rotası sunuyor. Monem Batığı, Yatak Odası, No Name, 88 Taşları, TCSG-68 Sahil Güvenlik Gemisi, Vatoz Tarlası, Topuk, Ayrık Taş, Patlayan Taş, Ildır Mağaraları, Teke Dağı, Ildır Taş Adaları, Paşalimanı Taşlıkları, Boğaz Adası, Ildırı Fener Adası (Pırasa), Deve Taşları, Madonna, Galer, Tektaş, Riko, Mengene ve Göbektaşı Çeşme'nin su altındaki zenginliğini yansıtan başlıca dalış noktaları arasında bulunuyor. Osmanlı-Rus Savaşı sırasında battığı değerlendirilen iki Osmanlı gemisinin bulunduğu bölge ise tarihi niteliği nedeniyle dalışa kapalı tutuluyor.
DALIŞ TUTKUNLARI İÇİN ZENGİN BİR DÜNYA
Kıyılarıyla milyonlarca ziyaretçiyi ağırlayan Çeşme, denizin altında da keşfedilmeyi bekleyen doğal güzellikler barındırıyor. Yılın büyük bölümünde dalışa elverişli deniz koşulları, farklı özelliklere sahip rotaları ve zengin su altı yaşamıyla bu eşsiz destinasyon, dalış turizminin Türkiye'deki önemli merkezlerinden biri olmayı sürdürüyor. Batıklardan mağaralara, yapay resiflerden rengarenk deniz yaşamına uzanan bu dünya, ilçenin turizm kimliğine farklı bir boyut kazandırırken, her yıl binlerce yerli ve yabancı dalış meraklısını Ege'nin mavi derinliklerinde buluşturuyor.
Haber: FULYA OMAÇ / ÇEŞME