YILAN ÖYKÜSÜ


Bu makale 2019-04-18 19:52:56 eklenmiş ve 244 kez görüntülenmiştir.
Doç. Dr. Levent Tuğrul

 

Yılan, her ne kadar genellikle insan açıcından genellikle pek güvenilir bulunmayıp, uzak durulması öğütlenen bir canlı ise de, bir diğer taraftan simge, destan ve kültürlerde en çok yer alan motiflerden biri olmuş. Bu da bir açıdan ondan korkulduğu kadar, saygı da duyulmuş olduğunu gösteriyor. Pek çok diğer simgede olduğu gibi, yılan simgesinin de en eski kanıtları Sümer medeniyetinden geliyor. Özellikle en eski tasvirlerde “Tuguni” olarak sözü edilen, yılan kuyruklu, aslan gövdeli ve kartal kanatlı, “kimerik” (birden fazla canlı türünün karışması ile oluştuğu düşünülen) ve efsanevi bir varlığa önem verilmiş. Bu varlıktaki kartalın göğün, aslanın yeryüzünün ve yılanın da yer altının sırlarını bilen, güçlerini yönetebilen özellikleri vurgulanmış. Böylece insanın etkilendiği üç yaşam alanının da kralı olabileceği düşünülmüş. Günümüzde bu alanların üçünde de, kendinden önce hiçbir canlının ulaşamadığı ölçüde güce sahip olan tek varlık insandır. Demek ki aslında o, Tuguni ile bilinçaltındaki bir hedefi simgeleştirip, altı bin yıl içinde de bu güce ulaşmayı başarmış.

Bu köken simgenin gelişimini ve giderek nasıl farklılaştığı inceleyerek, bilinçaltında başka neler olduğunu anlamaya çalışmak yararlı olabilir. Daha sonraki tasvirlerde, daha düalist (ikicikli) bir yaklaşım var. Yılan da, kartal kanatları gibi ikileşmiş. Bu önemli bir şeyler anlatıyor olabilir. O iki yılan, sıklıkla, birbirine sarılmış halde resmedilmiş rölyeflerde. Ancak iki yanlarında, yine kartal kanatlı ve aslan gövdeli iki yaratık duruyor (Bkz. Sümer, Ningişzida).

İki yılanın birbirine dolaşması doğada “çiftleşme” döneminde görülen bir manzara. Ancak bir de, deri değiştirirken, tek yılandan iki yılan oluşuyor gibi görünüyor. Bu olaya biyolojide “ecdysis” deniyor ve çok özel bir yetenek. Mecazi olarak da insanları çok etkilemiş. Sürekli bir değişimi simgeliyor. Bu insanın pek kolay başarabileceği bir şey değil. Ancak kimi zaman özendiğini varsayabiliriz…

Sümerlerin çift yılanlı simgesi Mısırlıların Toth, Greklerin Hermes ve Romalıların Merkür’ünün çift kartal kanatlı asasına dolanmış iki yılana evrilmiş ve “Caducea” (kadüse) adını almış. Günümüze yaklaştıkça, pek çok toplum ve kurumda (sağlık ilahı Eskülap’ın tek yılanlı, ağaç dalından asası ile karıştırılarak olsa gerek) tıp simgesi olarak tanınmaya başlamış. Kim bilir? Belki de özellikle seçilmiştir. Aslında Merkür’ün asası çok daha farklı bir şeyleri simgeliyor. Bir kere düalist niteliği özellikle öne çıkmış. Gerektiğinde bu asadan “ışık, ya da ateş” çıkabiliyor. Yani “aydınlatıp, huzur vermesi” de, “yakıp kül etmesi” de olası. Tam da Roma’nın emperyal geleneğine uygun bir güç gösterisi oluyor. “Üç kere usta” denen Hermes’ in bu ustalıklarının, mistik düzeni yönetmek, dünya düzenini yönetmek ve sağlık konusunda gücü elinde tutmak” olduğu anımsanırsa, bu Romalı bakış açısının nasıl ön plana çıkmış olduğunu daha iyi görebiliriz. Kısacası “Kadüse” Eskülap’ın yalnız “sağlık odaklı ve sınırlı” güç potansiyelinin ötesinde, çok daha kapsamlı bir şekilde, “dünya işlerindeki başarı ve iletişimi” de simgelemektedir. Bunun “sağlık” ötesinde, çok daha “küresel” bir anlam taşıdığı da açıktır.

Eskülap, “Ebul Farac / Bar Hebreus” tarihinde, Hermes’in “sağlık bilge ve bilgeliğini paylaştığı” baş öğrencisi olarak anlatılmış. Asası bir bitki / ağaç dalıdır. Asla “kadüse” gibi “altından, ya da benzeri bir soy metalden” olmaz. Canlıdan gelme, biyolojik olmalıdır. Sanırım o asa sağlık saçtıkça budakları yeşermekte ve tekrar bir canlıya dönüşmektedir. Sonuçta sağalttıkça gelişen yaprakları, çiçekleri ve meyveleri ile dünyayı canlandırabilir. Bu pek çok sağlık mensubuna, “kadüse” nin simgelediği emperyal güçten daha fazla mutluluk verir. Yılanın zehri bile, bu şartlar altında, ilaca dönüşür. Ölü derisinin içinden canlı ve sağlıklı, “yeni” bir yılanın çıkışı da, böyle bakıldığında her yıl ölü kışın içinden baharın çıkışını anımsatır;

Tıpkı Dumuzi / Adonis / Attis / Atas efsanelerindeki gibi…

  


Yorumlar
Adınız :
E-Mail :
Başlık :
Yorumunuz :
Güvenlik :
Değiştir  
Toplam 0 yorum. Tüm yorumları okumak için tıklayın.
Diğer yazıları...
Köşe Yazarları
 ‹ 
 › 
E-Mail Bülten Kaydı
Döviz Kurları
Arşiv Arama
- -
Anket
Pencere Haberin Yeni Tasarımını Beğendiniz mi?
Hayır
Evet
 Pencere Haber | Gündeme Açılan Pencere
© Copyright 2014 Pencere Haber. Tüm hakları saklıdır. Bu site Toprak Yapım Web Hizmetler alt yapısı ile yapılmıştır.
GÜNDEM
SPOR
SİYASET
EĞİTİM
DÜNYA